09. Ontwikkeling van de Brabantse woningvoorraad
De komende jaren wacht Brabant nog een flinke woningbouwopgave. Alleen al tussen 2026 en 2035 zal de woningvoorraad nog met zo’n 125.000 woningen moeten toenemen, oftewel ruim 13.500 woningen per jaar. Dit om de verwachte groei van het aantal huishoudens op te kunnen vangen en woningtekorten terug te dringen.
Overal in Brabant is de behoefte aan nieuwe woonruimte groot, al concentreert de groei zich wel wat meer in het stedelijk gebied.
In 2026 telt Noord-Brabant ruim 1.213.500 woningen[1]. Samenhangend met de bevolkings- en huishoudensontwikkelingen in onze provincie zal er de komende tijd nog flink wat nieuwe woonruimte bij moeten komen, al neemt de benodigde groei van de woningvoorraad in de loop van de jaren wel af. Naar verwachting hebben we in 2050 zo’n 1.465.000 woningen nodig in onze provincie, ruim 20.000 meer vergeleken met de vorige provinciale prognose uit 2023[2].
Groei van de woningvoorraad tot 2035: ruim 13.500 per jaar
Tussen 2026 en 2050 neemt de woningvoorraad dus nog toe met zo’n 250.000 woningen. Dat is een groei van bijna 21% (tabel 9.1). Een groot deel van die groei – bijna 123.500 woningen, nagenoeg de helft van de totale opgave tot aan het midden van deze eeuw – zal voor 2035 moeten worden gerealiseerd. Dat betekent dat er alleen al tot medio jaren ’30 in onze provincie gemiddeld jaarlijks ruim 13.500 woningen netto[3] aan de voorraad zullen moeten worden toegevoegd. In de periode 2035 tot 2050 groeit de voorraad vervolgens door met nog eens 128.500 woningen, gemiddeld ruim 8.500 woningen per jaar.
De woningbouwopgave uit de provinciale prognose is in lijn met de prognose-uitkomsten van het Rijk, die voor Brabant in de periode 2025 t/m 2036 een nieuwbouwopgave laat zien van 174.600 woningen[4]. Voor diezelfde periode komt de geactualiseerde provinciale prognose uit op een (bruto) voorraadgroei van bijna 175.000 woningen.
Tabel 9.1 laat ook regionale verschillen in groei zien. Samenhangend met de bevolkings- en huishoudensontwikkelingen liggen de groeicijfers in de regio Zuidoost-Brabant het hoogst, al wijken de Stedelijke Regio Breda-Tilburg en de regio Noordoost-Brabant hier niet veel van af. De groei van de woningvoorraad in de Stedelijke Regio West-Brabant ligt duidelijk onder het Brabantse gemiddelde.
Regionale ambities en afspraken, zoals bijvoorbeeld met betrekking tot het ‘project Beethoven’ in de Metropoolregio Eindhoven (Brainport), gaan vaak uit van hogere woningbouwaantallen. Vergeleken met de provinciale prognose zijn deze ambities er veelal op gericht om bestaande woningtekorten (beduidend) sneller in te lopen. De feitelijke en eerstkomende jaren ook verwachte woningbouwaantallen (zie verderop in dit hoofdstuk) liggen Brabant-breed echter veelal onder de provinciale prognosecijfers.
Toelichting op de gehanteerde gebiedsindeling

Toelichting op tabel 9.1
Groei van de woningvoorraad in Noord-Brabant in de periode 2026-2050
Tabel 9.1 Groei van de woningvoorraad in Noord-Brabant, 2026-2050 (pdf, 168 kB)
Toelichting op figuur 9.1
Jaarlijkse groei (procentueel) van de woningvoorraad, het aantal huishoudens en de bevolking in Noord-Brabant in de periode 2000-2050
De vooruit berekende groei van de woningvoorraad hangt uiteraard nauw samen met de groei van het aantal huishoudens. Wel liggen de groeipercentages van de woningvoorraad steeds iets hoger dan die van het aantal huishoudens (figuur 9.1). Dit komt omdat in de berekeningen is meegenomen, dat het bestaande woningtekort – in 2026 3,6%, oftewel ruim 43.000 woningen – in de loop van de prognoseperiode wordt ingelopen. Zo zijn er van de benodigde groei van zo’n 215.000 woningen tussen 2026 en 2045 ca. 175.000 (81%) nodig voor de verwachte huishoudensgroei en 40.000 (19%) om woningtekorten in te lopen.
Ook is rekening gehouden met leegstand. Brabant-breed gemeten ligt de (frictie)leegstand, nodig voor een goed functionerende woningmarkt, op ca. 1,3% in 2026 (15.000 woningen). Het leegstandspercentage is constant verondersteld.
De komende jaren wacht Brabant dus nog een flinke woningbouwopgave, met een accent op de eerstkomende 10 tot 15 jaren. Synchroon aan de huishoudensontwikkelingen zal de benodigde voorraadgroei geleidelijk aan wel wat afnemen. Overigens betekent een (op termijn) mindere kwantitatieve behoefte niet, dat er in gelijke mate ook minder gebouwd hoeft te worden. Integendeel. De kans is namelijk groot dat delen van de huidige woonmilieus steeds meer als kwalitatief onvoldoende zullen worden beschouwd. Vooral woongebieden uit de jaren 1945-1985 zijn in dit verband kwetsbaar, waarbij zich in de tijd ook steeds weer nieuwe (nu nog relatief jonge) wijken zullen aandienen.
Bouwtempo omhoog!
Zoals figuur 9.2 laat zien, liep de gemiddeld jaarlijkse groei van de Brabantse woningvoorraad terug van zo’n 13.000 woningen in de tweede helft van de jaren ’90 naar een niveau van (soms ver) onder de 10.000 in de eerste jaren van deze eeuw. In 2003 bereikte de groei een (naoorlogs) dieptepunt van slechts 5.600 woningen.
Figuur 9.2 laat ook zien, dat de (na-ijl)effecten van de kredietcrisis op de woningmarkt in Brabant nog lange tijd hebben doorgewerkt. De opgeleverde nieuwbouwproductie, die in de periode 2010 t/m 2013 nog altijd tussen de 8.500 en de 10.000 woningen lag, bereikte haar laagste niveaus pas in 2014, 2015 en 2016. Tegelijkertijd nam ook de groei van de woningvoorraad duidelijk af. In 2015 kende de voorraad in Brabant een groei van (slechts) 6.700 woningen, waarmee het dieptepunt van de financieel-economische crisis kon worden gemarkeerd.

Toelichting op figuur 9.2
Groei van de woningvoorraad in Noord-Brabant in de periode 1980-2050
Sindsdien is de voorraadgroei echter weer flink toegenomen in onze provincie. Vanaf 2017 liggen de jaarlijkse groeicijfers weer rond of zelfs boven de 12.000. Als gevolg van ‘corona-effecten’[5] is de groei in 2020 wel wat teruggevallen, tot 10.800 woningen. In 2021 daarentegen veerde de groei in Brabant echter weer sterk op (+13.000 woningen) en in 2022 lag die groei met een ‘topscore’ van liefst 13.900 woningen zelfs nog wat hoger[6]. Dat is de sterkste groei in 25 jaar. We moeten terug tot eind vorige eeuw (1998) voor dergelijke ‘scores’.
Daarna liepen de groeicijfers weer wat terug, tot +12.600 woningen in 2023 en ‘slechts’ +10.800 in 2024. In 2025 is de groei van de woningvoorraad weer aangetrokken (+11.800). Op basis van het aantal woningen dat (recent) in aanbouw is genomen[7], mag worden verwacht dat de groei in 2026 en 2027 opnieuw hoger komt te liggen (ca. +12.500-13.000).
Kwartaalbeeld Woningmarkt Noord-Brabant en de Monitor bevolking en wonen
Voor iedereen met interesse in de woningmarktontwikkelingen in onze provincie is er het Kwartaalbeeld Woningmarkt Noord-Brabant. Aan de hand van actuele gegevens worden in dit digitale magazine de belangrijkste ontwikkelingen rond demografie, woningbouw en planaanbod in beeld gebracht en geïllustreerd met diverse figuren, tabellen en kaarten. Vanuit het kwartaalbeeld kun je doorklikken naar de Monitor bevolking en wonen, waarin je een schat aan gegevens en ‘scores’ vindt voor elk van de 56 Brabantse gemeenten en tal van regionale indelingen, waaronder de grote en middelgrote steden en de vier regionale woondealgebieden.
Ieder kwartaal verschijnt een update met de laatste stand van zaken. Het magazine en de monitor bieden hiermee steeds een snelle en actuele blik op de bevolkingsontwikkelingen, het aantal in aanbouw genomen woningen, de groei van de woningvoorraad, de omvang en samenstelling van het planaanbod voor woningbouw en tal van andere wetenswaardigheden over de woningmarkt in onze provincie.
De komende tijd zal het vooral dé uitdaging zijn om – Brabant-breed – het bouwtempo vast te houden. Tempo maken en tempo houden is ook een belangrijke doelstelling van het Bestuursakkoord 2023-2027[8]. Tempo kunnen maken hangt sterk af van vele factoren, zoals de capaciteit van het elektriciteitsnetwerk (netcongestie), voldoende stikstofruimte en ambtelijke capaciteit. De internationale politieke en economische ontwikkelingen, de beschikbaarheid van grondstoffen, bouwmaterialen en bouwpersoneel spelen een rol, maar bijvoorbeeld ook de doorlooptijden bij de Raad van State en de lange procedures en complexe vraagstukken rond de haalbaarheid van gebiedsontwikkelingen en transformatieopgaven kunnen vertragend werken. Regelmatig worden ook veranderende wet- en regelgeving en veranderingen in de rente-, prijs- en beleidsontwikkelingen met betrekking tot de bouw- en woningmarkt genoemd als vertragende factor op het bouwtempo.
Tempo maken, maar wel met oog voor kwaliteit
Vandaag de dag lijken de woningbouwaantallen de discussies over ‘bouwen en wonen’ vaak te domineren. Natuurlijk zijn kwantiteiten belangrijk, maar voor voortgang en continuïteit in de bouwproductie is het evenzeer van belang voldoende oog te (blijven) houden voor de kwalitatieve samenstelling van het woningbouwprogramma. En dus te zorgen dat het aanbod van nieuwe woningen en woonmilieus voldoende blijft aansluiten op de (verander(en)de) vraag van huishoudens.
Als vraag en aanbod onvoldoende ‘matchen’, bestaat – ook in tijden van schaarste en druk op de woningmarkt – het risico dat plannen niet of niet op tijd worden gerealiseerd; ‘onvoldoende kwantiteit bij onvoldoende kwaliteit’. Anderzijds leidt het ertoe, dat tal van woonwensen niet kunnen worden gerealiseerd, mensen (te) lang in hun huidige woning moeten blijven wonen en er een te eenzijdig woningbouwprogramma wordt gerealiseerd ('bouwen wat er al staat'), terwijl de woningbehoefte juist meer en meer gevarieerd is.
In lijn hiermee is het eveneens van belang dat er steeds een goed beeld bestaat, welke strategische toevoegingen en vervangingen (sloop en vervolgens nieuwbouw) nog nodig zijn, gelet ook op de samenstelling van de bestaande woningvoorraad (‘verrijk het bestaande’). En wat die bestaande woning- en gebouwenvoorraad betreft; juist door vooral die voorraad beter te benutten kan eveneens een (flinke) bijdrage worden geleverd aan het terugdringen van woningtekorten.
Veranderingen in de leeftijds- en huishoudenssamenstelling van de bevolking, veranderende woonwensen en de toenemende differentiatie van de vraag zijn bij dit alles centrale aspecten. Hierbij springen vooral de sterke groei van het aantal ouderen en kleinere huishoudens in het oog (zie de hoofdstukken 6 en 7), evenals de opgaven rond de huisvesting van expats, arbeidsmigranten, vergunninghouders, studenten en tal van andere doelgroepen.
In lijn hiermee is het niet alleen van belang dat er – kwantitatief gezien – steeds voldoende (hard) planaanbod voor woningbouw is, maar is ook de kwalitatieve samenstelling van dat planaanbod een belangrijk aandachtspunt, bijvoorbeeld op de (sub)regionale agenda’s met betrekking tot ‘bouwen en wonen’ en bij de (verdere) uitwerking van de Regionale woondeals. Thema’s die hierbij (in toenemende mate) een belangrijke rol spelen zijn de betaalbaarheid van het wonen, de bouw van woningen in het middensegment (betaalbare koop en middeldure huur) en het inspelen op de groeiende vraag naar nieuwe woonvormen: collectief, geclusterd, voor ouderen (al dan niet met zorg) en andere doel- en aandachtsgroepen.
Concentratie van verstedelijking
Met het oog op een duurzaam gebruik van de ruimte in onze provincie en een belangrijk fundament ook van onze Brabantse Omgevingsvisie[9], is het van belang het woningbouwprogramma optimaal in te (blijven) zetten voor het versterken van de omgevingskwaliteit in onze steden en dorpen (inbreiden, herstructureren, transformeren) en het herbestemmen van leegstaand vastgoed, soms ook in het buitengebied. Duurzame verstedelijking heeft al geruime tijd een stevige plek in ons provinciaal ruimtelijk beleid en is ook een belangrijke beleidslijn in het Bestuursakkoord 2023-2027. Concentratie van verstedelijking[10] is hiervan een belangrijk (onlosmakelijk) onderdeel.
In het stedelijk concentratiegebied, waar een belangrijk deel van de bevolkingsgroei (migratie) wordt opgevangen, ligt de toename van de woningvoorraad iets hoger dan in het landelijk gebied (tabel 9.1), al zijn de verschillen zeker de eerstkomende tijd niet heel groot. Desalniettemin wordt met deze kleine verschillen de positie van het stedelijk concentratiegebied in de woningvoorraad (verder) versterkt.

Toelichting op figuur 9.3
Aandeel van het stedelijk concentratiegebied in de Brabantse woningvoorraad in de periode 1970-2050
Momenteel staat ruim 72% van de Brabantse woningvoorraad in het stedelijk gebied. In de komende jaren zal dit percentage geleidelijk aan verder oplopen naar 73% in 2040 en 74% in 2050 (figuur 9.3). Deze lijn van (verdere) concentratie van verstedelijking tekent zich al af sinds het midden van de jaren ’90 (de ‘Vinex-jaren’), al zijn de groeiverschillen tussen het stedelijk en het landelijk gebied sinds de eeuwwisseling maar gering. In de jaren ’70 – een periode met omvangrijke suburbanisatiestromen – groeiden de stedelijke gebieden juist relatief minder snel dan landelijke gebieden. In de jaren ’80 laten ‘stad en land’ vergelijkbare groeicijfers zien en veranderde het aandeel van het stedelijk concentratiegebied maar weinig.
Indicatie van het gemeentelijke woningbouwprogramma
De bevolkings- en woningbehoefteprognose is uitgevoerd op het gemeentelijk schaalniveau. De gemeenten vormen hierbij de basis voor de vooruitberekeningen. De gegevens over de toename van de woningvoorraad die hiervan zijn afgeleid, sluiten aan op gemeentespecifieke demografische kenmerken en -ontwikkelingen en zijn opgesteld binnen de kaders van het provinciaal ruimtelijk (verstedelijkings)beleid.
In bijlage E (regionaal) en bijlage F (gemeenten) is een indicatie gegeven van de planningsruimte voor woningbouw in de komende jaren.
Overeenkomstig de omgevingsverordening is deze ‘programma-indicatie’ richtinggevend voor de regionale woningbouwplanning en -programmering en de hierover te maken regionale afspraken; kwantitatief, kwalitatief én ruimtelijk[11]. Afspraken die in Regionale woondeals vastgelegd worden en jaarlijks worden herijkt, geactualiseerd of herbevestigd[12]. Gemeentelijke bestemmingsplannen, die voorzien in de nieuwbouw van woningen of anderszins leiden tot een (netto) toename van de woningvoorraad, dienen te passen binnen dit regionale afsprakenkader. Ook de beleidskeuzes en actielijnen uit het Beleidskader Wonen en Werken en de Uitvoeringsagenda Wonen en Werken zijn hierbij belangrijke leidraden[13].
De ‘programma-indicatie’ speelt ook een belangrijke rol bij de opstelling van het Provinciale volkshuisvestingsprogramma (verplichting vanuit de Wet versterking regie volkshuisvesting) en bij de regionaal af te stemmen volkshuisvestingsprogramma’s die gemeenten vanuit die wet dienen te maken. Uiteraard zijn prognoses van grote waarde voor de provinciale begeleiding, advisering en beoordeling van regionale en gemeentelijke omgevingsplanontwikkelingen voor woningbouw.
Overigens gaan regionale ambities en afspraken, zoals bijvoorbeeld het ‘project Beethoven’ in de Metropoolregio Eindhoven (Brainport), vaak uit van hogere woningbouwaantallen, vergeleken met de provinciale prognose. Veelal zijn deze ambities erop gericht om bestaande woningtekorten (beduidend) sneller in te lopen. De feitelijke en de eerstkomende jaren verwachte woningbouwaantallen liggen echter – Brabant-breed – nog altijd onder de provinciale prognosecijfers.
Voetnoten
[1]
Bij de prognose-actualisering is gebruik gemaakt van de (feitelijke) woningvoorraadgegevens, zoals die op basis van de BAG ('Basisregistratie Adressen en Gebouwen') door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) vanaf 2012 worden gepubliceerd. De overgang op de BAG betekende een ‘trendbreuk’ in de betreffende statistieken, omdat de definitie van een woning in de BAG anders is dan in de CBS-tellingen t/m 2011. Tot 2012 maakte het CBS onderscheid in woningen, wooneenheden, recreatiewoningen en capaciteit in bijzondere woongebouwen (instellingsplaatsen). Alleen de categorie ‘woningen’ werd tot de woningvoorraad gerekend, de overige categorieën niet. In de BAG worden alle ‘verblijfsobjecten met (ten minste ook) een woonfunctie’ tot de woningvoorraad gerekend.
Omdat de kwaliteit van de ‘BAG-gegevens’ in de eerste jaren van de overgang nog niet overal op orde was, heeft de provincie tussen 2012 en 2016 ook woningbouwgegevens volgens de ‘oude CBS-systematiek’ verzameld. Hiertoe hebben alle Brabantse gemeenten jaarlijks de benodigde data aangeleverd. Vanaf 2016 is definitief overgegaan van de 'woningvoorraad oude stijl' op de woningvoorraad volgens de BAG-methodiek (‘verblijfsobjecten met een woonfunctie’). Omwille van de vergelijkbaarheid in de tijd zijn de woningvoorraadgegevens van voor 2016 consistent gesteld aan de ‘BAG-systematiek’.
[2]
De bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant - actualisering 2023. Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, november 2023.
[3]
Omdat ook woningen aan de voorraad worden onttrokken (vooral door sloop), zullen er meer woningen moeten worden gebouwd of anderszins aan de voorraad moeten worden toegevoegd (bijvoorbeeld door woningen te realiseren in leegstaand vastgoed) om in de woningbehoefte te kunnen voorzien.
[4]
Bron: Actualisatie bouwopgave woondealregio's. ABFresearch (o.b.v. Primos 2025) / Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie, januari 2026.
[5]
Als gevolg van ‘corona-effecten’ hebben verschillende bouwprojecten vertraging opgelopen, zij het in de meeste gevallen beperkt. Zo was bijvoorbeeld de aanvoer van bouwmaterialen door grensbeperkingen lastiger en was de arbeidsbezetting soms minder door de quarantainemaatregelen. Hierdoor is een deel van de woningen – geschat wordt een kleine 10% – niet in 2020 opgeleverd, maar zijn deze in 2021 in de boeken gekomen.
[6]
Wat de groei van de woningvoorraad betreft speelt, naast de toegenomen nieuwbouw, ook het aantal 'toevoegingen anderszins' een rol, zoals het herbestemmen van leegstaand kantoor-, winkel- en ander vastgoed naar woonruimte. In de periode 2015 t/m 2025 kwamen er hierdoor jaarlijks gemiddeld steeds zo’n 3.425 woningen bij in Brabant, waarvan 54% op conto van de grote steden (Eindhoven, Tilburg, Breda, ’s-Hertogenbosch en Helmond). In deze steden staat aan het begin van 2026 36,4% van de totale woningvoorraad in onze provincie.
[7]
Om destijds de effecten van de financieel-economische crisis op de woningbouwproductie in Noord-Brabant goed te kunnen meten en in de tijd te volgen, is de provincie in 2009 gestart met een inventarisatie van het aantal feitelijk in aanbouw genomen woningen ('start bouw' levert doorgaans een ander beeld op dan het aantal afgegeven bouwvergunningen). Vrijwel alle Brabantse gemeenten hebben deze kwartaalgegevens (vanaf het 1e kwartaal van 2008) aangeleverd, wat van jaar op jaar steeds een representatieve en actuele indicatie heeft opgeleverd van de woningbouwontwikkelingen in de eerstkomende jaren.
Vanaf april 2024 worden door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) kwartaalgegevens gepubliceerd, waaruit - zij het met enige bewerkingen - ook het aantal woningen kan worden bepaald waarvan de bouw in het betreffende kwartaal is gestart. Vanaf 2020 is (met terugwerkende kracht) de berekening van het aantal in aanbouw genomen woningen gebaseerd op deze CBS-data.
[8]
‘Samen maken we Brabant!’ (2023). Zie hoofdstuk 4: Zicht op een verbonden Brabant, A. Ruimte: wonen, werklocaties en verstedelijking. Bestuursakkoord 2023-2017, september 2023, pag. 17-19 (zie: www.brabant.nl/bestuursakkoord.
[9]
Brabantse Omgevingsvisie. De kwaliteit van Brabant. Visie op de Brabantse leefomgeving. Provinciale Staten van Noord-Brabant, december 2018 (zie: www.brabant.nl/omgevingsbeleid.
[10]
Op provinciale schaal betekent dit, dat naar verhouding een (iets) groter deel van de woningbouw gerealiseerd wordt in het stedelijk concentratiegebied en dat de woningvoorraad hier – overeenkomstig het uitgangspunt van concentratie – relatief gezien dus (iets) sterker groeit dan in het landelijk gebied.
[11]
Omgevingsverordening Noord-Brabant, m.i.v. 12 september 2026.
[12]
Zie o.a.: Uitvoeringsagenda Wonen en Werken 2024-2027. Sterke steden en vitale kernen. Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, oktober 2024.
[13]
- Beleidskader Wonen en Werken. Sterke steden en vitale kernen. Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, januari 2024.
- Uitvoeringsagenda Wonen en Werken 2024-2027. Sterke steden en vitale kernen. Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant, oktober 2024.
