Ga naar de inhoud
logo Provincie Noord-Brabant (naar homepage)
Bevolkings- en woningbehoefteprognose 2026
  • Home
  • 01. Prognoses vergeleken
  • 02. Geboorte en sterfte in Brabant
  • 03. Binnenlandse en buitenlandse migratie
  • 04. Bevolkingsgroei in Brabant
  • 05. Groei en krimp per gemeente
  • 06. Veranderingen in leeftijdssamenstelling
  • 07. Veranderingen in huishoudenssamenstelling
  • 08. Brabanders met een migratieachtergrond
  • 09. Ontwikkeling van de Brabantse woningvoorraad
  • 10. Wonen met zorg en welzijn

10. Wonen met zorg en welzijn


Samenhangend met de vergrijzing liggen er in Noord-Brabant forse opgaven op het vlak van ‘wonen met zorg en welzijn’. Belangrijk onderdeel hiervan is de bouw van nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen. Naast nieuwbouw bestaat de opgave ook uit het aanpassen van de bestaande woningvoorraad aan de toenemende zorgvraag.

Trends en ontwikkelingen

De Brabantse bevolking vergrijst: er komen steeds meer ouderen, die bovendien steeds ouder worden. Het aantal 80-plussers groeit van zo’n 150.000 in 2026 naar bijna 310.000 in 2050. Meer dan een verdubbeling dus. En veel van die ouderen krijgen vroeg of laat te maken met mobiliteitsbeperkingen of aandoeningen als dementie. De komende jaren zal er daarom veel aandacht moeten zijn voor het ‘wonen met zorg en welzijn’.

Het aanbod van zorggeschikte huisvesting voor ouderen blijft achter bij de sterk groeiende doelgroep oudere huishoudens. Tegelijkertijd wordt een verdere uitbreiding van de intramurale capaciteit als onhaalbaar gezien vanwege de toenemende schaarste aan zorgpersoneel[1]. Al enige tijd is daarom het beleidsuitgangspunt voor de ouderenzorg: ‘zelf als het kan, thuis als het kan en digitaal als het kan’[2]. Naar verwachting zal het aantal ouderen in (zorg)instellingen en (verpleeg)tehuizen dan ook niet veel verder toenemen, een lijn die ook is doorgevoerd in de provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose (zie ook de paragraaf ‘Bevolking in instellingen en tehuizen’ in hoofdstuk 7).

Deze gelimiteerde capaciteit betekent dat van de sterk groeiende groep zorgbehoevende ouderen een steeds kleiner deel in een zorginstelling woonachtig zal zijn (extramuralisering). Ouderen wonen als zelfstandige huishoudens steeds langer thuis, ook als er zorg nodig is. Omdat de komende decennia met de ‘dubbele vergrijzing’ en de sterke groei van het aantal hoogbejaarden de vraag naar intensieve (verpleeghuis)zorg sterk zal toenemen, zal de beschikbare capaciteit bij een vrijwel gelijkblijvend aanbod steeds meer ingezet worden voor mensen die het meest hulpbehoevend zijn. Minder zware en lichtere vormen van zorg zullen steeds meer in de woning of in de directe woonomgeving geboden moeten worden.

Samenhangend met deze ontwikkelingen zal er de komende tijd veel aandacht moeten zijn voor het realiseren van nultredenwoningen en vooral geclusterde en zorggeschikte woningen. Met name ‘tussen thuis en verpleeghuis’ is er meer en meer behoefte aan nieuwe woonconcepten, zoals kleinschalige initiatieven van particulieren, collectieven en (sociale) ondernemers voor groepswonen en (nieuwe) woonvormen van en voor ouderen. Zorg- en welzijnsaspecten spelen hierbij onlosmakelijk een grote rol.

Een indicatie van de opgave de komende jaren

Het Rijk heeft de afgelopen jaren diverse indicaties gegeven en cijfers gedeeld over de opgaven met betrekking tot ‘wonen met zorg en welzijn’, ook voor Noord-Brabant[3]. Op basis van die data en in combinatie met de uitkomsten uit de provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose (actualisering 2026) zijn de Brabantse opgaven geactualiseerd.

Hiertoe zijn allereerst de rijksgegevens op regionale schaal – de vier Regionale woondealgebieden – herleid naar de periode 2027 tot en met 2036. Per regio is de totale opgave met betrekking tot de ouderenhuisvesting bepaald voor de komende 10 jaar, evenals voor de drie onderscheiden woningcategorieën: nultredenwoningen, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen (tabel 10.1).

Vervolgens is per regio de totale opgave over de gemeenten verdeeld op basis van het geprognotiseerde aandeel van de gemeente in de verwachte regionale groei van de woningvoorraad in de periode 2027 tot en met 2036 én het gemeentelijk aandeel in de verwachte regionale groei van het aantal 65+-ers in diezelfde periode. Hierbij wegen beide aandelen even zwaar (50/50) (bijlage G). Per gemeente is alleen een (indicatieve) totaalopgave bepaald en geen onderscheid gemaakt tussen de verschillende woningcategorieën. Omdat dit vaak sterk afhangt van de lokale situatie (van vraag en aanbod) en data hierover onvoldoende beschikbaar zijn, is hier geen goede inschatting van te maken op het gemeentelijk schaalniveau.

Toelichting op tabel 10.1

Indicatie opgaven ouderenhuisvesting Noord-Brabant, 2027 t/m 2036
(uitbreidingsopgave naar woningcategorie)

Tabel 10.1 (pdf, 30 kB)

Indicatie opgaven ouderenhuisvesting per gemeente, 2027 t/m 2036 (uitbreidingsopgave - totaal)
(bijlage G)

Bijlage G (pdf, 42 kB)

In totaal zijn er tussen 2027 en 2037 naar verwachting bijna 70.000 woningen nodig om in de groeiende behoefte aan ouderenhuisvesting te voorzien. Het overgrote deel hiervan (zo’n 48.000) zijn nultredenwoningen. Opgemerkt moet wel worden dat bij de uitbreidingsopgave voor nultredenwoningen is uitgegaan van de behoefte vanuit alle huishoudens en niet alleen vanuit de huishoudens van 65 jaar en ouder. Er kunnen immers ook jongere huishoudens behoefte hebben aan een nultredenwoning, zoals een appartement. Daarnaast laten de ramingen een behoefte zien van 11.500 woningen in een geclusterde woonvorm en 10.000 zorggeschikte woningen.

De opgaven voor het huisvesten van ouderen worden meegenomen in de actualisatie van de Regionale woondeals en vormen de basisinput voor de volkshuisvestingsprogramma’s, die provincie en gemeenten de komende tijd op grond van de Wet versterking regie volkshuisvesting verplicht zijn op de stellen. De te maken en regionaal af te stemmen afspraken richten zich op de uitbreidingsopgave voor elk van de onderscheiden categorieën. De opgaven vallen binnen de afspraken over de algehele woningbouwaantallen en de betaalbaarheidsafspraken overeenkomstig de Wet versterking regie volkshuisvesting.

Voor de provincie als geheel en voor elk van de (vier) onderscheiden regio’s worden per woningcategorie de totaalcijfers van Rijk aangehouden. Om in te kunnen spelen op regionale verschillen, lokaal maatwerk te kunnen bieden en rekening te kunnen houden met de bestaande omvang en tekorten in woningtypen voor de ouderenhuisvesting kan in regionaal verband, maar wel goed gemotiveerd, afgeweken worden van de in tabel 10.1 en bijlage G weergegeven indicatieve opgave. Op vergelijkbare wijze kan ook de totaalopgave per gemeente uiteindelijk verdeeld worden over de verschillende woningcategorieën.

Definities woningtypen ouderenhuisvesting

De definities zijn afkomstig uit het programma Wonen en zorg voor ouderen1).

Nultredenwoningen

Nultredenwoningen zijn zelfstandige woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat woonkamer, keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk).

Geclusterde woningen

Geclusterde woningen zijn woningen die voldoen aan de definitie voor nultredenwoningen in een geclusterde woonvorm. Geclusterd betekent dat deze woonvormen ingericht zijn op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan en samenredzaamheid wordt bevorderd. Er is daarom een ontmoetingsruimte inpandig aanwezig zijn of op loopafstand bereikbaar (soms ook een buurt- of dorpshuis). Die ruimte is gericht op ontmoeting van bewoners en eventueel buurtbewoners en op een open en transparante basis te gebruiken zijn.

Landelijk wordt bij clustering uitgegaan van een schaal van minimaal 12 woningen2). Het verdient aanbeveling dat de woningen dementievriendelijk ingericht worden3). Voorbeelden van geclusterde woonvormen zijn o.a. hofjeswoningen, serviceflats, aanleunwoningen en seniorenflats. Ook in dit type woning kan onder voorwaarden zorg geleverd worden, al dan niet met een Wlz-indicatie (Wlz staat voor Wet langdurige zorg).

Zorggeschikte woningen

Zorggeschikte woningen zijn zelfstandige woningen die ook onderdeel kunnen zijn van een geclusterde vorm waarin WLZ-zorg (Wet langdurige zorg) geleverd wordt voor bewoners. Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze woningen of wooneenheden en de toegang hiertoe rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica.

1) Programma Wonen en zorg voor ouderen (2022). Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, november 2022. Programma Wonen en zorg voor ouderen | Rijksoverheid.nl.

Het programma Wonen en zorg voor ouderen is door het Rijk opgesteld als uitwerking van de Nationale Woon- en Bouwagenda (2022). Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), maart 2022. Nationale Woon- en Bouwagenda | Home | Volkshuisvesting Nederland.

2) Dit wordt algemeen beschouwd als de minimale hoeveelheid om samenredzaamheid te bevorderen, al kan de schaalgrootte in bijvoorbeeld kleine kernen lager liggen.

3) Zie o.a. Toolkit dementievriendelijk woongebouw (2024). Woonzorg Nederland, KAW en Alzheimer Nederland, juli 2024. 
https://www.woonzorg.nl/over-woonzorg/publicaties/toolkit-dementievriendelijk-woongebouw.

Doel is per regio te komen tot een (breed gedragen) verdeling van de opgaven ouderenhuisvesting over de gemeenten. Gemeenten nemen deze afspraken op in hun volkshuisvestingsprogramma en geven daarin ook aan hoe ze deze opgaven gaan realiseren. Aansluitend op de cyclus van het (provinciale en gemeentelijke) volkshuisvestingsprogramma, waarbij steeds 10 jaar vooruitgekeken wordt en om de 3 jaar een evaluatie plaatsvindt, zullen nieuwe inzichten, actuele gegevens en prognoses weer de input leveren voor de eerstvolgende actualisatieronde, gericht op de periode 2030 t/m 2039. Zo nodig zullen de opgaven en regionale afspraken daarop worden bijgesteld.

Opgaven voor de regionale woningmarkt

Er zijn tal van mogelijkheden om invulling te geven aan de opgaven op het vlak van het ‘wonen met zorg en welzijn’. Dat kan door nieuwe nultreden-, geclusterde en zorggeschikte woningen te bouwen, woonruimte toe te voegen via transformaties, woningsplitsing, optoppen etc. of door verbouw van woningen en woonruimte binnen de bestaande voorraad, waaronder bijvoorbeeld de zogenoemde thuisplusflats.

Vooral de realisatie van geclusterde woonvormen en zorggeschikte woningen zal de komende tijd de nodige (extra) aandacht vragen. Over het algemeen wordt in de bouw van nultredenwoningen wel voorzien, zoals ook blijkt uit onze provinciale analyses van het planaanbod voor woningbouw[4].

Geclusterde (ouderen)woningen voorzien in een behoefte, die door het verdwijnen van verzorgingshuizen is ontstaan. Ze zorgen bijvoorbeeld voor ontmoetingsmogelijkheden en stimuleren samenredzaamheid. Dit gaat eenzaamheid tegen en draagt bij aan de gezondheid en vitaliteit van senioren. De vraag naar deze vorm van wonen en naar groepswoningen voor ouderen zal naar verwachting (sterk) toenemen, ook omdat het aantal mantelzorgers per oudere de komende jaren steeds minder wordt als gevolg van de vergrijzing[5].

Om langer zelfstandig te kunnen wonen is het belangrijk dat ouderen kunnen blijven meedoen in de samenleving. Daarvoor is ook een geschikte woonomgeving nodig met voorzieningen in de buurt en mogelijkheden om te bewegen en anderen te ontmoeten. Omdat voor de meeste ouderen de mogelijkheden om auto te rijden of te fietsen verminderen, dienen voorzieningen als supermarkt, huisarts en buurthuis op loopafstand te zijn (500 meter). Ook de openbare ruimte kan aangepast worden, zodat deze ontmoeting en gezondheid stimuleert en dementievriendelijk is.

Het gaat niet alleen om de bouw van woningen voor ouderen, maar evenzeer om het creëren van zorgzame gemeenschappen. Op die manier wordt ertoe bijgedragen dat  ouderen en andere doelgroepen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen en minder zorg nodig hebben.

Hoewel er de afgelopen jaren al veel woningen voor ouderen zijn gebouwd, stijgt de vraag sneller en is er een (oplopend) tekort aan zorggeschikte en geclusterde ouderenwoningen. En dat is jammer, want als ouderen geen geschikte woning in hun eigen buurt of dorp kunnen vinden, blijven ze vaak zitten in hun oude, vaak (te) grote, eengezinswoning. Door voldoende woningen voor ouderen te bouwen op goede locaties, ontstaat bovendien doorstroming en komen er in de verhuisketen (uiteindelijk) ook woningen vrij voor bijvoorbeeld starters en (jonge) gezinnen.

Vragen voor de lokale en regionale agenda

Er zijn nog tal van vragen, hoe ouderen en andere zorgvragers de komende tijd zullen reageren op de vele en grote veranderingen op het vlak van wonen met zorg en welzijn. Willen ze inderdaad in groten getale zo lang mogelijk in hun eigen huis blijven wonen en gaan ze hun woning dan aanpassen? Of verhuist men juist liever naar een meer geschikte woning, en hoe groot is die groep dan?

Hierbij is het van belang dat ook voor oudere huishoudens geldt, dat hun woonwensen onderling sterk verschillen. Bovendien kunnen de antwoorden op deze vragen per wijk, dorp en stad sterk verschillen, afhankelijk van wat er al is aan (zorg)geschikte woningen, zorgvastgoed en voorzieningen op het vlak van zorg en welzijn. Dit alles vraagt om (lokaal) maatwerk, met diverse combinaties van oplossingen. Hierbij zal – meer vraaggericht – ingespeeld moeten worden op concrete behoeften, wensen en problemen van bewoners.

Voor de samenwerkende gemeenten is het belangrijk om de regionale en lokale woningbehoefte steeds goed in beeld te hebben. Dat is van belang de goede woningtypen te realiseren op de juiste locaties, zodat ouderen die dat graag willen, ook daadwerkelijk naar een (meer) passende woonvorm kunnen verhuizen.

Bij de bouw van woningen voor ouderen moet daarnaast gelet worden op de aanwezigheid van voorzieningen, de inrichting van wijken en looproutes. Andere obstakels zijn een gebrek aan locaties, de financiering en de samenwerking tussen partijen. Door concreet en doelgericht woonzorgbeleid te maken, kunnen gemeenten inzichtelijk maken wat er moet gebeuren en de juiste partijen verbinden, zoals ontwikkelaars, corporaties, zorginstellingen en de verschillende betrokken afdelingen van de gemeente.

Zoals hiervoor aangegeven dienen de opgaven voor ouderenhuisvesting in elk van de (4) onderscheiden regio’s te worden verdeeld over de gemeenten. Gemeenten nemen deze afspraken op in hun volkshuisvestingsprogramma en geven daarin ook concreet aan hoe ze deze opgaven de komende tijd gaan realiseren.

Gelet op de forse opgaven zal het thema ‘wonen met zorg en welzijn’ de komende jaren een prominente plek blijven innemen op de lokale, regionale en provinciale agenda. Een van de aandachtspunten betreft de vraag in hoeverre de opgaven voldoende verankerd zijn in de gemeentelijke woningbouwplannen.

Provinciale analyses van de gemeentelijke plancapaciteiten laten zien, dat er kwantitatief (meer dan) genoeg plannen zijn voor de bouw nultredenwoningen. Anno 2026 is liefst ruim 70% van het planaanbod in Brabant een nultredenwoning (appartementen en grondgebonden). Afgezet tegen de benodigde nieuwbouw van zo’n 150.000 woningen voor de 10-jaarsperiode 2027 tot en met 2037[6], betekent dit dat er naar verwachting iets meer dan 100.000 nultredenwoningen worden gebouwd. Bovendien hoeft de opgave niet alleen door nieuwbouw gerealiseerd te worden, maar kunnen er ook tal van andere mogelijkheden worden benut (met name in de bestaande woningvoorraad) om in een deel van de opgave te voorzien.

Geclusterde en zorggeschikte woningen zitten nog beduidend minder in het planaanbod. In 2026 betreft het voor elk van deze twee woningtypen zo’n 3.700 woningen. Daarmee blijft het planaanbod vooralsnog een behoorlijk eind af van de benodigde aantallen van 11.500 geclusterde en 10.000 zorggeschikte woningen in de komende 10 jaar (tabel 10.1). Hier ligt dus nog een flinke opgave om in de groeiende behoefte aan deze woningcategorieën te kunnen voldoen.

Voetnoten

[1]

“Bij ongewijzigd beleid lopen de zorgkosten hard op en zal één op drie mensen in zorg werkzaam moeten zijn”.
In: Gematigde groei. Rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050, januari 2024.

[2]

Zie o.a. het Integraal Zorgakkoord (IZA), ondertekend door partijen uit zorg, ondersteuning en welzijn (2022 en verder).
https://www.zorgakkoorden.nl/programmas/integraal-zorgakkoord/

[3]

Gebruik gemaakt is van informatie en gegevens uit:
- de rapportage Toelichting op de herijkingsopgave tot en met 2036 (2026). ABFresearch, in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie (juni 2026).
- Verkenning wonen met zorg (2025). ABFresearch, 5 december 2025.
- Primos Wonen met Zorg - Prognose 2025 (2025). 5 december 2025. Voorheen stond dit onderdeel van de Primos-prognoses bekend als het model ‘Fortuna’.
- Programma Wonen en zorg voor ouderen (2022). Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening | Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, november 2022.

[4]

Kwartaalbeeld Woningmarkt Noord-Brabant. https://www.brabant.nl/cijferswonen.

[5]

- Ruben van Gaalen (2026). Ouderenzorg, informele zorg en de mantelzorgratio. LinkedIn, januari 2026.
- Floor Bruggeman en Harry van Dalen (2024). De schaarse mantelzorger. In: Demos, jaargang 40, nummer 7, juli/augustus 2024.
- Gematigde groei - Rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 (2024). Den Haag, 2024.

[6]

Dit betekent een bruto groei van 15.000 woningen gemiddeld per jaar en 13.500 netto (zie ook hoofdstuk 9).
De ontwikkeling van de woningvoorraad wordt niet alleen bepaald door het aantal nieuwbouwwoningen (bruto groei). Woningen kunnen ook worden gesloopt of een andere functie krijgen en omgekeerd kunnen gebouwen met een andere functie (zoals winkel- of kantoorruimte) worden getransformeerd tot woningen. Het geheel van nieuwbouw, sloop én functieveranderingen bepaalt de netto groei van de woningvoorraad.

Vorige: 09. Ontwikkeling van de Brabantse woningvoorraad

Over deze site

  • Toegankelijkheid
  • Cookies op deze site
  • Privacyverklaring
  • Informatiebeveiliging
  • Sitemap

Service

  • Contact
  • Bevolkingsprognose 2023

Bevolkings- en woningbehoefteprognose Noord-Brabant

Brabant wordt drukker, grijzer, diverser en telt steeds meer alleenstaanden. Tot 2050 komen er naar verwachting nog 300.000 inwoners bij. Om iedereen te kunnen huisvesten moeten er de komende tijd jaarlijks 13.500 woningen bijkomen.

Volg ons

  • LinkedIn
  • Instagram
  • Facebook
  • X
  • Threads
  • BlueSky
  • Mastodon
  • Whatsapp
  • Youtube
  • Podcasts