Prognosemodel


Voor een actueel beeld van toekomstige bevolkingsontwikkelingen, veranderingen in de leeftijds- en huishoudenssamenstelling en de hiermee samenhangende woningbehoefte wordt de provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose regelmatig geactualiseerd. Zo kan steeds tijdig worden ingespeeld op nieuwe trends en ontwikkelingen, die van invloed zijn op de omvang en samenstelling van de bevolking en kunnen de kwantitatieve en kwalitatieve effecten hiervan op de woningmarkt worden aangegeven.

Primos-model

Evenals eerdere provinciale prognoses wordt de actualisering van de bevolkings- en woningbehoefteprognose uitgevoerd met Primos-interactief [1]. In dit prognosemodel zijn de gemeentelijke bevolking en de specifieke kenmerken van die bevolking de basis voor de vooruitberekeningen. Het model rekent met de gemeente als basiseenheid (‘bottom-up-benadering’).

Een ander belangrijk kenmerk van het model is de koppeling met toekomstige ontwikkelingen, die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) voor Nederland als geheel verwacht. Aangesloten is op recente nationale bevolkings- en huishoudensprognoses van het CBS [2]. Voor de vruchtbaarheids-, sterfte- en buitenlandse migratieontwikkelingen zijn de parameters afgeleid van de CBS-prognoses. Hierbij is steeds uitgegaan van de middenvariant [3]. Volgens de huidige inzichten beschrijft dit prognosescenario de meest waarschijnlijke demografische toekomst. Met betrekking tot de huishoudensontwikkelingen is in de provinciale bevolkings- en woningbehoefteprognose ook gebruik gemaakt van parameterwaarden uit het Primos-model [4].

Trendmatige ontwikkelingen en beleidsmatige aspecten

Naast trendmatige ontwikkelingen zijn ook beleidsmatige aspecten verwerkt, zoals met betrekking tot de ruimtelijke verdeling van de binnen- en buitenlandse migratiesaldi. Hierbij spelen economische factoren een rol, maar bijvoorbeeld ook de wijze waarop arbeidsmigranten of vluchtelingen zich over Brabant verspreiden. Uiteraard wordt bij dit alles, zowel voor de analyseperiode (de afgelopen jaren) als voor de prognoseperiode (2026-2050), rekening gehouden met regionale en gemeentespecifieke verschillen. Zo is bijvoorbeeld – via ‘de migratieknop’ in het prognosemodel Primos-interactief – een relatief groot deel van het verwachte buitenlandse migratiesaldo van Brabant als geheel toegerekend naar Zuidoost-Brabant. Dit vooral ook gelet op de sterke economische positie van deze Brainportregio (ASML).

Op basis van recente demografische ontwikkelingen en actuele inzichten wordt met de provinciale prognose een beeld geschetst van de demografische toekomst van Brabant en de effecten hiervan op de woningmarkt. Om belangrijke toekomstige ontwikkelingen te kunnen duiden, zijn prognoses niet alleen voor de korte, maar zeker ook voor de lange termijn van bijzondere waarde. Hierbij gaat het meer om de richting van die ontwikkelingen dan om de precieze omvang ervan. Rond bevolkings- en woningbehoefteprognoses bestaan immers de nodige onzekerheidsmarges. Bovendien hangen demografische ontwikkelingen nauw samen met tal van (veranderende) maatschappelijke, sociale en economische ontwikkelingen. Veel van de ontwikkelingen spelen op (sub)regionaal en nationaal niveau, maar vaak ook hebben ze een internationale dimensie (denk bijvoorbeeld aan arbeidsmigranten, kenniswerkers, vluchtelingen en buitenlandse studenten).

Onzekerheidsmarges worden groter naarmate de prognosejaren verder weg liggen in de tijd, al laten de ontwikkelingen rond de financieel-economische crisis, de coronapandemie of de oorlog in Oekraïne zien dat (een grote mate van) onzekerheid zich ook op de kortere termijn kan manifesteren.

Schaalniveau

Daarnaast speelt ook het schaalniveau een belangrijke rol, waarbij geldt dat de marges groter worden bij een kleinere geografische schaal. Zo zijn de onzekerheden doorgaans beduidend groter bij prognoses op gemeentelijk schaalniveau dan bij prognoses op regionaal of provinciaal niveau. Voor alle 56 gemeenten in Brabant, diverse regionale indelingen [5], maar bijvoorbeeld ook voor de (gezamenlijke) grote steden [6] en de middelgrote steden [7] zijn op deze website gegevens te vinden over de verwachte bevolkings- en woningbehoefte-ontwikkelingen tot 2050. Zoals gezegd neemt hierbij vooral op de wat langere termijn (richting 2040/2050) het indicatieve karakter (sterk) toe.

Voetnoten

[1]

Het model Primos-interactief is in opdracht van de gezamenlijke provincies ontwikkeld en wordt beheerd door ABFresearch. Het is een vraaggestuurd, demografisch prognosemodel (met een ‘Primos-motor’). Met dit model worden op gemeentelijk schaalniveau – van jaar op jaar – de toekomstige bevolkings- en huishoudensontwikkelingen vooruit berekend. Voor zover de gegevens hiertoe beschikbaar zijn, is uitgegaan van 1 januari 2026 als startdatum van de prognose. Hierbij is onder andere gebruik gemaakt van actuele bevolkingsgegevens die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) publiceert. Vanuit de vooruit berekende bevolkings- en huishoudensontwikkelingen wordt vervolgens de toekomstige woningbehoefte en woningvoorraad afgeleid (woningbouw als ‘output-variabele’).

De insteek die met Primos-interactief is gekozen, wijkt af van het (originele) Primos-model, dat onder andere door het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) wordt gebruikt. Kenmerkend voor het Primos-model is dat vooraf een woningbouwprogramma wordt ingevoerd, waarna vervolgens de vooruitberekeningen van de bevolkings- en huishoudensontwikkelingen worden gemaakt. Woningbouw is in dit geval een ‘input-variabele’, waarmee het model dus meer als aanbodgestuurd getypeerd kan worden. De verschillen in modelsystematiek leiden vooral op gemeentelijke schaalniveau tot andere prognose-uitkomsten.

[2]

- Lenny Stoeldraijer e.a. (2024). Kernprognose 2024–2070: een miljoen inwoners erbij in 2037. CBS, Statistische Trends, 17 december 2024.
- Coen van Duijn e.a. (2025). Kernprognose 2025–2070: 20,6 miljoen inwoners verwacht in 2070. CBS, Statistische Trends, december 2025.

[3]

Op hoofdlijnen is dit ook de insteek in het rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen

2050 (2024). Gematigde groei - Rapport van de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050. Den Haag, 2024.

[4]

- Kenneth Gopal e.a. (2025). Primos-prognose 2025. Prognose van bevolking, huishoudens en woningbehoefte. ABFresearch, 3 juli 2025.
- Kenneth Gopal e.a. (2026). Primos-prognose 2026. Prognose van bevolking, huishoudens en woningbehoefte. ABFresearch, 23 juni 2026.

[5]

Naast de gebiedsindeling van de vier regionale woondeals hanteert de provincie een indeling in een viertal regio's (West-, Midden-, Noordoost- en Zuidoost-Brabant). Om beter aan te kunnen sluiten op het (lagere) schaalniveau waarop veel van de ontwikkelingen op de regionale woningmarkt zich doorgaans afspelen, is binnen deze regio-indeling onderscheid gemaakt in (sub)regionale woningmarktgebieden.

[6]

Tot de grote steden zijn gerekend: Breda, Eindhoven, Helmond, 's-Hertogenbosch en Tilburg.

[7]

Tot de middelgrote steden zijn gerekend: Bergen op Zoom, Maashorst, Meierijstad, Oosterhout, Oss, Roosendaal en Waalwijk.