Provincie houdt koers: op naar Brabants sponslandschap
De provincie presenteert het nieuwe Programma ‘Water en Bodem Noord-Brabant 2028-2033’ (PWB) in ontwerp. Dit Programma vormt het beleid voor water, vitale bodem en klimaatadaptatie en kijkt vooruit naar 2050. In dat jaar moet het Brabantse landschap werken als een spons en niet langer als een ‘afwateringsmachine’. De provincie gaat hiervoor verder op de ingeslagen weg: werken aan een klimaatbestendig landschap dat water beter opneemt, vasthoudt en geleidelijk weer afgeeft. Schoon water en een vitale bodem zijn hiervoor een voorwaarde.
Water en bodem bepalen ruimte in Brabant
Brabant krijgt steeds vaker te maken met droogte, hevige buien en hitte. Tegelijkertijd staan de kwaliteit van water en bodem onder druk en groeit de vraag naar grondwater voor drinkwater, landbouw en industrie. Het water- en bodemsysteem is al lange tijd ingericht op het snel afvoeren van water, wat nu leidt tot dalende grondwaterstanden, droogvallende beken en wateroverlast in lagergelegen gebieden.
Dit vraagt om een andere manier van denken en werken. De provincie zet in op een toekomstbestendig Brabant via het principe Water en Bodem sturend. Dit betekent dat het natuurlijk functioneren van het water- en bodemsysteem zoveel mogelijk wordt hersteld en zoveel mogelijk leidend is bij ruimtelijke inrichting en bij grondgebruik, bijvoorbeeld voor wonen, werken, landbouw, natuur en energie. Nieuwe ontwikkelingen komen zoveel mogelijk op locaties die daarvoor geschikt zijn. Wie daarvan afwijkt, moet onderbouwen waarom dat nodig is en welke gevolgen dat heeft.
“De toekomst van Brabant begint bij een gezond water- en bodemsysteem. Daarom onderstreept dit programma nogmaals dat water en bodem sturend moeten zijn voor de keuzes die we maken.” gedeputeerde Saskia Boelema
Het nieuwe Programma Water en Bodem Noord-Brabant (PWB) volgt het Regionaal Water- en Bodem Programma inclusief addendum (RWP) op, dat volgend jaar afloopt. Het nieuwe Programma bevat bestaand beleid rond de vijf beleidsopgaven uit de huidige planperiode: schoon water, voldoende water, waterveiligheid, vitale bodem en klimaatadaptatie.
Ook de Droogteagenda (2024), en de KRW-impuls Brabant (2025) zijn in het Programma verwerkt. Er worden geen nieuwe beleidskeuzes voorgesteld. Wel is de opbouw vereenvoudigd en sluit het Programma beter aan op ander provinciaal beleid. Deze keuzes volgen uit de evaluatie van het huidige Programma in 2025.
Gedeputeerde Saskia Boelema (Water en Bodem): “We kunnen niet blijven leven alsof water en bodem zich aanpassen aan onze plannen. Het moet andersom. De toekomst van Brabant begint bij een gezond water- en bodemsysteem. Daarom onderstreept dit programma nogmaals dat water en bodem sturend moeten zijn voor de keuzes die we maken. Dat vraagt lef, samenwerking en soms ook andere afwegingen. Maar niets doen is geen optie. Alleen zo houden we het water in Brabant ook voor volgende generaties voldoende, schoon en veilig.”
Zes strategieën
Om de opgaven voor de komende jaren aan te pakken, werkt de provincie in dit Programma met zes strategieën:
1. Vitale bodem en schoon water
De provincie ondersteunt agrariërs met onderzoek, kennisdeling en het BedrijfsBodemWaterPlan. Dit hulpmiddel helpt maatregelen te kiezen die water beter laten infiltreren en vasthouden.
2. Watervoorraad in balans
Regenwater moet beter worden vastgehouden. Door water in laagtes langer vast te houden en te laten infiltreren, kunnen grondwaterstanden in omliggende gebieden verbeteren.
3. Toekomstbestendige drinkwatervoorziening
Naast waterbesparing zet de provincie in op nieuwe bronnen, zoals brak grondwater. Ook stimuleert zij waterzuinige bouw met regenwater- en grijswatersystemen.
4. Watersysteem voor natuur versterken
Beekdalen worden natuurlijker ingericht, bijvoorbeeld door beken te laten meanderen en ruimte te creëren voor waterberging. Dit ondersteunt zowel natuur als waterbeheer.
5. Beschermen tegen wateroverlast
Met projecten zoals Hoogwateraanpak Brabant-Oost wordt water eerst vastgehouden, vertraagd en geborgen, voordat het wordt afgevoerd.
6. Weerbare samenleving en economie
De provincie ondersteunt gemeenten bij hitte- en klimaatadaptatieplannen en stimuleert klimaatbestendig bouwen en inrichten van de leefomgeving.
Ter inzage vanaf 18 januari
Gedeputeerde Staten (GS) stellen het ontwerp-Programma op 8 december 2026 formeel vast in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Vanaf 18 januari 2027 ligt het zes weken ter inzage via het Omgevingsloket en is het beschikbaar als pdf-bestand op Brabant.nl. Iedereen kan dan een zienswijze indienen. Daarna verwerkt de provincie de zienswijzen en werkt zij samen met partners de maatregelen en acties verder uit. GS stellen het definitieve Programma naar verwachting vast in december 2027.
Bekijk het volledige Programma Water en Bodem Noord-Brabant 2028-2033 (PWB)
Blijf op de hoogte
Schrijf je in voor Brabant Nieuwsbrief en ontvang elke week nieuws en informatie van de provincie.