Veelgestelde vragen

Welke doelstellingen heeft de provincie voor De Pielis?

Voor De Pielis heeft de provincie geen apart doel vastgesteld. De provincie onderzoekt wel of het gebied kan helpen bij het doel van de regio, zoals afgesproken in de Regionale Energiestrategie (RES) van de Metropoolregio Eindhoven (MRE). Dat doel is de opwekking van 2 TWh duurzame energie in 2030.

Waarom moet de gemeente Bergeijk bijdragen aan de landelijke klimaatdoelen? Kunnen windmolens niet beter worden geplaatst in provincies waar het meer waait?

In het Klimaatakkoord staan de landelijke doelen voor duurzame energie. Die doelen moeten op verschillende manieren worden gehaald. Bijvoorbeeld met wind op zee en op land, zonne-energie, warmte uit de bodem en hergebruik van warmte. Het uitgangspunt is dat energie zoveel mogelijk wordt opgewekt in de regio waar die energie nodig is. Zo hoeft het elektriciteitsnet minder zwaar te worden uitgebreid.

Waarom worden windmolens onderzocht als het in De Pielis relatief weinig waait?

Er zijn plekken in Nederland zoals aan de kust, waar het vaker en harder waait dan in het binnenland. Aan de grond wordt wind vaak afgeremd door huizen, bomen, enz. Maar op 100 m hoogte en hoger is die weerstand er niet en waait het harder dan aan de grond en meer constant. Daarom is het op plekken in het binnenland, zoals in De Pielis, ook mogelijk om elektriciteit met windmolens op te wekken. Een moderne windturbine heeft een gemiddelde windsnelheid nodig van ca. 4,5 m/s. In de gemeente Bergeijk ligt de gemiddelde windsnelheid op 100 m en hoger op ca 6, 7 m/s.

Waarom plaatsen we windmolens op land en niet alleen op zee, waar het vaker en harder waait?

Het Rijk zet in op verschillende vormen van duurzame energie. Bijvoorbeeld wind op zee, wind op land, zonne-energie en kernenergie. Wind op zee wordt de komende jaren sterk uitgebreid. Maar met alleen wind op zee redden we het niet. Wind en zon op land ook nodig. Ze zijn op dit moment relatief goedkoop en kunnen helpen om lokale en regionale doelen te halen, bijvoorbeeld voor woningbouw en economie. Als vraag en aanbod lokaal of regionaal in evenwicht worden gebracht zijn er ook positieve effecten voor het elektriciteitsnet.

Waarom moeten in De Pielis windmolens komen, als er in de Kempen betere plekken voor windenergie zijn?

In De Kempen is maar een beperkt aantal plekken voor windenergie. Dit komt vooral door beperkingen door de militaire en civiele vliegvelden in dit deel van Brabant. In de gemeenten Reusel-De Mierden en Bladel worden binnenkort windparken gebouwd waarvoor al een onherroepelijke vergunning is afgegeven. Daarnaast is de provincie, samen met de gemeente Someren, ook een project voor windenergie opgestart.

Waarom moeten we meer duurzame elektriciteit opwekken als we tegelijk zuiniger omgaan met energie en de energiebehoefte verminderen?

Minder energie gebruiken blijft belangrijk. Energie die we niet gebruiken, hoeven we ook niet op te wekken. Maar we gebruiken nu nog veel olie en gas. Bijvoorbeeld voor verwarming, vervoer en sommige bedrijven. Daarvoor zijn andere oplossingen nodig. Elektriciteit is vaak een goede en zuinige oplossing. Daarom is er in de toekomst meer duurzame elektriciteit nodig dan nu.

Waarom kunnen we niet inzetten op alternatieven als: gedragsverandering, lichtpanelen, zonnepanelen op het dak, biovergisters?

We hebben verschillende vormen van duurzame energie nodig om olie, gas en andere fossiele energie te vervangen. Daar hoort windenergie ook bij. Wind- en zonneparken vullen elkaar aan. Daarnaast moet de provincie antwoord geven op de twee verzoeken voor de ontwikkeling van een wind- en zonnepark in De Pielis om elektriciteit op te wekken. Dat kan de provincie alleen via een goed onderbouwd en gemotiveerd antwoord. Daarvoor doen we dit onderzoek. Alternatieven of aanvullende energiebronnen komen ook aan de orde in het traject van de gemeente Bergeijk.

Waarom wordt landbouwgrond gebruikt terwijl er nog veel bedrijfsgebouwen zijn zonder zonnepanelen op het dak?

We hebben verschillende vormen van duurzame energie nodig om olie, gas en andere fossiele energie te vervangen. Naast zon op daken en windenergie hebben we ook een deel zon op landbouwgrond nodig. De oppervlakte van alle daken is nu nog niet genoeg om aan de vraag naar elektriciteit te kunnen voldoen. En zonnepanelen en windmolens zorgen samen voor een betrouwbaardere levering van elektriciteit. Maar, zonnevelden op landbouwgrond mogen niet zomaar. Daar heeft de provincie regels voor opgesteld.

Waarom overweegt de provincie geen waterstof en kernenergie als duurzame energiebron?

Het Rijk zet in op verschillende vormen van duurzame energie. Daarmee werkt het aan een betrouwbaar en robuust energiesysteem voor de toekomst. Denk aan wind op zee, wind op land en zonne-energie om elektriciteit op te wekken. Daarnaast zet het Rijk voor de verdere toekomst ook in op een CO2 vrije vorm van energie als kernenergie. Voor de industrie en zwaar vrachtverkeer is waterstof in sommige gevallen een goede energievorm. Toch zijn wind en zon op land ook nodig. Ze zijn op dit moment relatief goedkoop en kunnen helpen om lokale en regionale doelen te halen, bijvoorbeeld voor woningbouw en economie. Als vraag en aanbod lokaal of regionaal in evenwicht worden gebracht zijn er ook positieve effecten voor het net.

Waarom moeten er windmolens in Brabant komen?

Voor het antwoord op deze vraag verwijzen we je naar de website van Energie Brabant.

Hoe houdt de provincie rekening met zorgen van inwoners over de effecten van windmolens op hun gezondheid?

Bij de onderzoeken voor de planMER (plan-milieueffectrapportage) worden verschillende mogelijke effecten van geluid, slagschaduw, etc. op de omgeving, in beeld gebracht. Daarbij wordt onder andere uitgegaan van de randvoorwaarden voor windturbines zoals het rijk die mogelijk nog dit jaar gaat vaststellen.

Hoeveel geluidsoverlast veroorzaken windmolens en welke maatregelen worden er genomen om het geluid te verminderen?

De precieze plannen voor de windmolens zijn nog niet bekend. Het is nog niet duidelijk hoeveel windmolens er komen, hoe hoog ze worden en waar ze precies komen te staan. Het onderzoek begint pas. In het plan-MER worden verschillende mogelijkheden onderzocht. Ook wordt gekeken wat de gevolgen van elke mogelijkheid zijn. Dat doen we in samenspraak met de omgeving via een participatieproces.

Windmolens moeten altijd voldoen aan de wet. In het onderzoek wordt ook gekeken welke aanvullende voorwaarden nodig zijn. Bijvoorbeeld voor de hoogte van de windmolens, het type windmolen en het beperken van geluidsoverlast. Ook wordt bekeken of extra maatregelen nodig zijn, zoals het meten van geluid. Zo kan geluidsoverlast zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. Ook dit gebeurt in samenspraak met de omgeving via het participatieproces.

Wat zijn de gezondheidseffecten van windmolengeluid?

Voor de gezondheidseffecten van het geluid van windmolens verwijzen we je naar de factsheet van Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de website van Milieucentraal.

Heeft een windmolen verlichting en is die storend?

Voor windmolens gelden regels voor verlichting. Windmolens tot 210 meter hoogte moeten één lichtpunt hebben op de mast en één op de gondel: de kop waar de wieken aan vastzitten. Windmolens hoger dan 210 meter moeten twee lichtpunten hebben op de mast en één op de gondel.

Naar alle waarschijnlijkheid zullen de windmolens in De Pielis hoger dan 210 m zijn. De windmolens krijgen dus verlichting. Het belangrijkste doel van deze verlichting is veiligheid voor de luchtvaart. Vliegtuigen en helikopters kunnen de windmolens dan ‘s nachts goed zien. Met een systeem kan het windpark zien of er vliegtuigen of helikopters in de buurt zijn. Als die er niet zijn, kan de verlichting uit. Zo staat de verlichting zo weinig mogelijk aan.

Wat is slagschaduw en kan ik daar last van hebben?

Slagschaduw is de schaduw van de wieken van een windmolens. Deze schaduw beweegt en kan last geven, vooral als de schaduw door het raam van een huis valt. Slagschaduw ontstaat als drie dingen tegelijk gebeuren: de zon schijnt, de windmolen draait en minstens 20% van de zon wordt afgedekt. Bij minder dan 20% is het verschil tussen licht en schaduw te klein.

Om ervoor te zorgen dat dit niet te vaak gebeurt hebben de windmolens een stilstandvoorziening. Dit betekent dat de windmolen automatisch wordt stilgezet als er te veel slagschaduw is bij de huizen in de buurt. Meer informatie over slagschaduw vind je via de website van Milieucentraal.

Zijn windmolens veilig?

De kans dat er iets misgaat met een windmolen is klein. Toch gaat er soms wel eens iets mis. Er zijn vier situaties waarin er wat mis kan gaan met een windmolen:

Een wiek kan afbreken. Dit heet bladbreuk.
De mast kan breken. Dit heet mastbreuk.
De gondel of rotor kan loskomen.
Kleine onderdelen of ijs kunnen naar beneden vallen.

Met hulp van veel gegevens over windmolens en eerdere ongelukken kunnen de risico’s voor de omgeving worden berekend. Omwonenden zijn beschermd door de wet. In de wet staat hoe groot de kans mag zijn dat iemand getroffen wordt door een windmolen waarbij wat misgaat. Ook infrastructuur is beschermd. Denk aan leidingen, hoogspanningsverbindingen en wegen of waterwegen.

Veiligheid speelt een belangrijke rol in de onderzoeken voor de bouw van een windpark. Zo wordt bepaald waar windmolens veilig kunnen staan. Het doel is dat het risico voor de omgeving klein blijft.

Hoe wordt er rekening gehouden met de natuur?

Voordat een windpark wordt gebouwd, wordt onderzoek gedaan naar de gevolgen voor de natuur. Er wordt bijvoorbeeld gekeken naar de ligging van het windpark ten opzichte van beschermde natuurgebieden, zoals het Natuurnetwerk Nederland en Natura-2000 gebieden.

Ook worden vogels geteld en wordt onderzocht of er beschermde of kwetsbare soorten in het gebied leven. Als uit het onderzoek blijkt dat er te veel vogelslachtoffers worden verwacht, kan dit betekenen dat het project niet doorgaat. Soms krijgt een windpark een vogeldetectiesysteem. Dit is een systeem dat ervoor zorgt dat windmolens tijdelijk worden uitgezet als er een beschermde vogelsoort in de buurt is. Als de vogel weer weg is, gaat de windmolen weer draaien. Meer informatie over de effecten op natuur en milieu vind je via de website van Milieucentraal.

Als de provincie ook verantwoordelijk is voor natuurbehoud, waarom overweegt de provincie dan in De Pielis een wind- en zonnepark?

De Metropoolregio Eindhoven heeft in 2020 en 2021 onderzocht waar windmolens mogelijk zijn. Veel plekken vielen al af. De Pielis niet. Plekken vielen bijvoorbeeld af omdat ze te dicht bij woningen liggen. Of omdat ze gevolgen kunnen hebben voor natuur, gezondheid of veiligheid. Ook Defensie kijkt mee. Windmolens kunnen het radarbeeld van militaire vliegvelden verstoren. Op sommige plekken geeft Defensie daarom geen toestemming. De Pielis viel dus eerder niet af. Maar er is ook nog geen besluit genomen. Eerst onderzoekt de provincie of windmolens en zonnepanelen in De Pielis mogelijk zijn. En zo ja, op welke manier en onder welke voorwaarden. Uit het onderzoek kan bijvoorbeeld blijken dat windmolens niet voldoen aan milieuregels of de Natuurbeschermingswet. Soms worden deze problemen al duidelijk tijdens een zogenaamd plan-MER. Dat is het onderzoek dat de provincie nu doet. Maar vaak worden de problemen pas later duidelijk. Bijvoorbeeld als een ontwikkelaar precies gaat bepalen waar windmolens moeten komen.

Heeft de bouw en het onderhoud van windturbines invloed op de landbouwgrond?

De gevolgen voor landbouwgrond zijn meestal klein. Windmolens nemen weinig ruimte in. Daardoor kan de grond rond de windmolens vaak gewoon gebruikt blijven worden voor landbouw. Er zijn maatregelen mogelijk om verstoringen van de grond tijdens de bouw tot een minimum te beperken. Ook het onderhoud van windmolens heeft meestal weinig invloed op landbouwgrond. Volgens het beleid van de provincie mogen windturbines er maar 25 jaar staan. Daarna moet alles weer in de oorspronkelijke staat worden teruggebracht.

Wat gebeurt er als een windturbine technisch defect raakt?

Bij een storing schakelen windmolens automatisch uit. Daarvoor hebben ze speciale veiligheidssystemen. Een technisch team kan dan ter plaatse komen om de storing te onderzoeken en de windmolen te repareren.

In hoeverre is bekend wat Bisfenol A kan aanrichten en hoeveel een windmolen daarvan verspreidt?

Informatie over Bisfenol A op bladen van windturbines en de verspreiding van deze stof, is te vinden op de website Helpdesk Wind op Land. In één van de onderzoeken die op deze website staat (een onderzoek in opdracht van Waterschap Rijn en IJssel en IJsselwind) wordt geconcludeerd dat "de emissie van BPA maximaal circa 2 gram per jaar per windturbine" bedraagt. De berekeningen in deze notitie maken gebruik van beschikbare gegevens van het RIVM voor slijtage van epoxyhars van windturbines en de hoogst bekende percentages van BPA in de epoxyhars op windturbines. Deze 2 gram per jaar blijft ver onder de normwaarde uit het BaL van 1,25 kg per jaar voor Zeer Zorgwekkende Stoffen (MVP2-stof, zoals BPA), vanuit een puntbron. Een dergelijke emissie leidt tot verwaarloosbare concentraties BPA in de lucht en heeft geen betekenis voor de volksgezondheid. Deze hoeveelheid kan nog worden verlaagd door het toepassen van een extra beschermende coating op de voorrand van de wieken, wat tegenwoordig bij veel windturbines wordt gedaan.

Wat kan ik doen als mijn woning minder waard wordt door de komst van windmolens?

Bij elke ruimtelijk beslissing in Nederland hebben omwonenden recht op nadeelcompensatie: een vergoeding voor mogelijke schade. Dit heette vroeger planschade. U kunt hiervoor een aanvraag doen bij het bevoegd gezag: in dit geval de Provincie Noord-Brabant.

De provincie wijst iemand aan die onderzoekt of er nadeel is. Die persoon geeft daarover advies. Op basis van dit advies beslist de provincie of er sprake is van nadeel en hoe hoog de vergoeding is. De eigenaar van de windmolens moet de vergoeding betalen.

Wat betekenen de plannen voor mijn grond?

In het onderzoek dat de provincie gaat doen, gaat de provincie alleen maar kijken waar windmolens en zonneparken mogelijk zijn. En er wordt gekeken of daar nog verdere regels voor moeten gelden. Uiteindelijk is het aan de eigenaar van de grond of hij/zij met een ontwikkelaar van een wind- en/of zonproject mee wil werken en onder welke voorwaarden.

De gemeente Bergeijk en de provincie zijn beide een proces gestart rond duurzame energie. Wie doet wat?

De gemeente Bergeijk werkt aan nieuw energiebeleid. Daarbij kijkt de gemeente onder meer naar de vraag wanneer zij energieneutraal wil zijn: in 2030, in 2050 of misschien niet meer op een vaste datum. Daarover is in november meer bekend. In de zomer van 2026 vraagt de gemeente inwoners om mee te denken. Dit gebeurt met een straatonderzoek en een enquête over publieke waarden. De gemeente wil zo te weten komen hoe inwoners denken over duurzame energie en hoe belangrijk zij dit vinden naast onderwerpen als wonen, natuur en leefomgeving. In dit traject wordt, naast duurzame opwek, ook gekeken naar besparing en gedragsverandering, netcongestie en de toekomstige warmtevoorziening voor huizen.

De provincie Noord-Brabant onderzoekt opnieuw of duurzame energie mogelijk is in De Pielis. Het gaat om energie uit windmolens en zonnepanelen. De provincie onderzoekt waar dit kan en onder welke voorwaarden (hoe). Daarbij kijkt zij naar de gevolgen voor het milieu en vraagt zij inwoners en andere betrokkenen om mee te denken. Ook wordt gekeken of en hoe duurzame energie een bijdrage kan leveren aan andere opgaven, zoals landbouwdoelstellingen, doelstellingen voor behoud van water en verbeteren van de waterkwaliteit en natuur. In 2027 nemen Gedeputeerde Staten een 'voorkeursbeslissing'. Zij bepalen dan of het project doorgaat en onder welke voorwaarden. Gaat het project door, dan kan een ontwikkelaar het plan verder uitwerken. Daarna kan een 'projectbesluit' volgen en later de uitvoering.

Als de gemeente Bergeijk de doelstelling loslaat om in 2030 energieneutraal te zijn, wat gebeurt er dan met het onderzoek naar wind- en zonne-energie in De Pielis door de provincie?

Dit verandert niets aan het onderzoek dat de provincie doet. De regionale doelen uit de regionale energiestrategie van de Metropoolregion Eindhoven (RES MRE) blijven gelden. Ook als uit het onderzoek van de gemeente Bergeijk blijkt dat er weinig draagvlak is voor duurzame energie.

Volgens uitspraken van de Raad van State mag de provincie geen concrete aanvragen voor wind- of zonneparken afwijzen alleen omdat mensen in de omgeving dat niet willen, als het beleid wel de mogelijkheid biedt om een wind- of zonnepark te realiseren.

Er kunnen wel andere redenen zijn waarom wind- of zonne-energie niet mogelijk is. Bijvoorbeeld:

Windmolens voldoen niet aan de regels voor milieu, zoals geluid, slagschaduw of gezondheid;
Windmolens verstoren het radarbeeld van vliegvelden te veel;
Er kan geen vergunning worden verleend op grond van de Natuurbeschermingswet.

Soms komen deze problemen al naar voren in het plan-MER: het onderzoek dat de provincie nu doet. Maar vaak worden ze pas later duidelijk, als een ontwikkelaar precies weet waar de windmolens komen.

3100 mensen hebben eerder een petitie ondertekend tegen de komst van een windmolenpark in De Pielis. Waarom gaat de provincie toch door met het onderzoek als er weinig draagvlak is?

Er zijn twee redenen waarom de provincie dit onderzoek doet:

De provincie wil kijken welke bijdrage er geleverd kan worden aan de duurzame energie-afspraken zoals die in 2021 door de 21 gemeenten, de provincie en waterschappen binnen de MRE-regio zijn gemaakt.
Er zijn twee concrete aanvragen bij de provincie ingediend om een projectbesluit te nemen over de ontwikkeling van een wind- en zonnepark in De Pielis. De provincie moet hier goed gemotiveerd en onderbouwd een antwoord op geven. Weinig draagvlak kan niet gebruikt worden om een concrete aanvraag af te wijzen als het beleid wel de mogelijkheid biedt om een wind- of zonnepark te realiseren.

Eerdere reacties in Bergeijk gingen vooral over het plan voor 18 windmolens van 250 meter hoog. Dat plan is niet meer het uitgangspunt. In het onderzoek dat nu plaatsvindt, kijkt de provincie naar wat er mogelijk is in De Pielis en binnen welke randvoorwaarden. De provincie onderzoekt de milieueffecten van verschillende alternatieven, groot en klein. Ook vraagt de provincie inwoners en andere betrokkenen om hun mening.

Waarom is Bergeijk aan het onderzoeken of we duurzame energie willen in deze gemeente, maar gaat de provincie intussen door met dit onderzoek?

Het onderzoek van de provincie komt voort uit de regionale afspraken over duurzame energie (RES MRE). Die afspraken gelden niet alleen voor Bergeijk, maar voor de hele regio. Daarom gaat het onderzoek door. Wel kijkt de provincie samen met mensen uit Bergeijk naar een oplossing die zo goed mogelijk past.

Kan uit het onderzoek ook blijken dat er helemaal geen windmolens komen in De Pielis?

Ja, die mogelijkheid bestaat. Gedeputeerde Staten kunnen besluiten dat er geen project komt. Ook kan de Raad van State het project later stoppen via een bezwaarprocedure. Maar het is niet wenselijk. Andere zoekgebieden in de regio zijn immers minder kansrijk en de regionale behoefte en afspraken rond duurzame energie blijven bestaan.

Zijn er beroepsmogelijkheden voor burgers die tegen het project zijn?

Ja, tegen het projectbesluit staat rechtstreeks beroep open bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Waarom wacht de provincie de herijking van het energiebeleid van de gemeente niet af?

De gemeente Bergeijk werkt nu aan nieuw energiebeleid. Tegelijk blijven de regionale afspraken over wind- en zonne-energie bestaan. Die afspraken staan in de Regionale Energiestrategie (RES). De provincie houdt in de gaten of deze afspraken worden uitgevoerd. Helaas ziet zij dat er nog te weinig gebeurt. De uitvoering moet sneller. Voor windenergie zijn er in de regio echter niet veel geschikte plekken. In De Pielis zijn er wel mogelijkheden. Daarom wil de provincie alvast nu onderzoeken wat daar kan. Ook wil zij weten onder welke voorwaarden dat kan.

Daarnaast hebben twee ontwikkelaars de provincie gevraagd om een besluit te nemen. Het gaat om een mogelijk windpark en zonnepark in De Pielis. De provincie wil een betrouwbare partner zijn en de vraag binnen een redelijke termijn beantwoorden. Maar dat moet wel zorgvuldig gebeuren. Daarom kijkt zij niet alleen naar de twee plannen van de ontwikkelaars. Samen met de omgeving wil de provincie onderzoeken wat mogelijk is met zonne-energie en windenergie in De Pielis. Ook wil zij samen bekijken welke voorwaarden daarbij nodig zijn.

Heeft het zin om windmolens te bouwen als het elektriciteitsnet vol zit?

Ook voor een windpark moet een aansluiting worden aangevraagd op het elektriciteitsnet. Vaak hebben ontwikkelende partijen hiervoor al in een vroeg stadium een contract aangevraagd en gekregen bij de netbeheerder. De netbeheerder houdt dan al rekening met de capaciteit die in het contract is afgesproken. Om die reden kunnen windturbines worden gebouwd in gebieden waar netcongestie is. Heeft een ontwikkelaar nog geen contract en heeft het een windproject in een congestiegebied, dan zal het moeten wachten totdat er weer voldoende capaciteit is om dit windpark aan te sluiten. Daarnaast kunnen windmolens en zonneparken rechtstreeks worden aangesloten op een bedrijf (als deze een voldoende grote stroomvraag heeft) of een bedrijventerrein als de daar deelnemende bedrijven een Groepstransportovereenkomst (GTO) hebben afgesloten met Enexis. Ze kunnen dan onderling stroom uitwisselen/gebruiken en moeten daar afspraken over maken.

Hoeveel windmolens wil de provincie minimaal plaatsen?

Het aantal windmolens is nog niet bepaald. De provincie wil de komende tijd onderzoeken of en hoeveel windmolens er in het gebied kunnen komen. Als er windmolens komen, moeten dat er volgens het beleid van de provincie minimaal drie zijn en moeten ze zoveel mogelijk bij elkaar staan. Zoals in de publicatie van het Voornemen al is aangegeven, onderzoek de provincie binnen een bandbreedte van minimaal 3 en maximaal 23 windmolens.

Hoe hoog worden de windmolens?

Die vraag wordt beantwoord in het onderzoek en het participatieproces dat plaats gaat vinden. Daarbij kijken de onderzoekers naar het aantal windmolens en de hoogte ervan. Naar alle waarschijnlijkheid zullen de windmolens in De Pielis hoger dan 210 meter zijn. Het doel is immers om genoeg energie op te wekken. Maar het doel is ook om de windmolens zo goed mogelijk in het landschap te laten passen. Verschillende technische mogelijkheden worden daarbij meegewogen en de gevolgen voor de omgeving en de natuur in kaart gebracht.

Over het wind- en zonnepark

Inhoud