Veelgestelde vragen

Welke doelstellingen heeft de provincie voor De Pielis?

De provincie heeft geen apart doel voor De Pielis. Wel onderzoekt de provincie of het gebied kan bijdragen aan het regionale doel. Dat doel staat in de Regionale Energiestrategie (RES) van de Metropoolregio Eindhoven (MRE): in 2030 wekt de regio 2 TWh duurzame energie op.

Waarom moet de gemeente Bergeijk bijdragen aan de landelijke klimaatdoelen? Kunnen windmolens niet beter worden geplaatst in provincies waar het meer waait?

In het Klimaatakkoord staan de landelijke doelen voor duurzame energie. We halen die doelen op verschillende manieren, bijvoorbeeld met wind op zee en op land, zonne-energie, warmte uit de bodem en hergebruik van warmte. Het uitgangspunt is: we wekken energie zoveel mogelijk op in de regio waar we die nodig hebben. Zo hoeven we het elektriciteitsnet minder uit te breiden.

Waarom worden windmolens onderzocht als het in De Pielis relatief weinig waait?

Op plekken aan de kust waait het vaker en harder dan in het binnenland. Dat komt doordat huizen, bomen en andere obstakels de wind aan de grond afremmen. Op 100 meter hoogte en hoger is die weerstand er niet: daar waait het harder en gelijkmatiger. Daarom kunnen windmolens ook in het binnenland, zoals in De Pielis, elektriciteit opwekken. Een moderne windturbine heeft een gemiddelde windsnelheid van ongeveer 4,5 m/s nodig. In de gemeente Bergeijk waait het op 100 meter hoogte en hoger gemiddeld 6 tot 7 m/s.

Waarom plaatsen we windmolens op land en niet alleen op zee, waar het vaker en harder waait?

Het Rijk zet in op verschillende vormen van duurzame energie: wind op zee, wind op land, zonne-energie en kernenergie. De komende jaren breidt het Rijk wind op zee sterk uit. Maar met alleen wind op zee redden we het niet: we hebben ook wind en zon op land nodig. Deze vormen zijn nu relatief goedkoop en kunnen helpen om lokale en regionale doelen te halen, bijvoorbeeld voor woningbouw en economie. Als we vraag en aanbod lokaal of regionaal in evenwicht brengen, heeft dat ook positieve effecten voor het elektriciteitsnet.

Waarom moeten in De Pielis windmolens komen, als er in de Kempen betere plekken voor windenergie zijn?

Waarom moeten we meer duurzame elektriciteit opwekken als we tegelijk zuiniger omgaan met energie en de energiebehoefte verminderen?

Minder energie gebruiken blijft belangrijk: energie die we niet gebruiken, hoeven we ook niet op te wekken. Maar we gebruiken nu nog veel olie en gas, bijvoorbeeld voor verwarming, vervoer en sommige bedrijven. Daarvoor zijn andere oplossingen nodig, en elektriciteit is vaak een goede en zuinige oplossing. Daarom hebben we in de toekomst meer duurzame elektriciteit nodig dan nu.

Waarom kunnen we niet inzetten op alternatieven als: gedragsverandering, lichtpanelen, zonnepanelen op het dak, biovergisters?

We hebben verschillende vormen van duurzame energie nodig om olie, gas en andere fossiele brandstoffen te vervangen. Windenergie is daar één van. Wind- en zonneparken vullen elkaar aan. Daarnaast moet de provincie reageren op twee verzoeken om een wind- en zonnepark in De Pielis te ontwikkelen. Dat antwoord moet goed onderbouwd en gemotiveerd zijn. Daarom doen we dit onderzoek. In het traject van de gemeente Bergeijk komen alternatieven en aanvullende energiebronnen ook aan de orde.

Waarom wordt landbouwgrond gebruikt terwijl er nog veel bedrijfsgebouwen zijn zonder zonnepanelen op het dak?

Waarom overweegt de provincie geen waterstof en kernenergie als duurzame energiebron?

Het Rijk zet in op verschillende vormen van duurzame energie en werkt zo aan een betrouwbaar energiesysteem voor de toekomst. Denk aan wind op zee, wind op land en zonne-energie. Voor de verdere toekomst zet het Rijk ook in op kernenergie, een CO2-vrije energievorm. Voor de industrie en zwaar vrachtverkeer is waterstof in sommige gevallen een goede oplossing. Toch hebben we ook wind en zon op land nodig: deze vormen zijn nu relatief goedkoop en kunnen helpen om lokale en regionale doelen te halen, bijvoorbeeld voor woningbouw en economie. Als we vraag en aanbod lokaal of regionaal in evenwicht brengen, heeft dat ook positieve effecten voor het net.

Waarom moeten er windmolens in Brabant komen?

Voor het antwoord op deze vraag verwijzen we je naar de website van Energie Brabant.

Hoe houdt de provincie rekening met zorgen van inwoners over de effecten van windmolens op hun gezondheid?

In de planMER (plan-milieueffectrapportage) onderzoeken we verschillende mogelijke effecten op de omgeving, zoals geluid en slagschaduw. Daarbij gebruiken we onder andere de regels voor windturbines die het Rijk mogelijk nog dit jaar vaststelt.

Hoeveel geluidsoverlast veroorzaken windmolens en welke maatregelen worden er genomen om het geluid te verminderen?

De precieze plannen voor de windmolens zijn nog niet bekend. Het is nog niet duidelijk hoeveel windmolens er komen, hoe hoog ze worden en waar ze precies komen te staan. Het onderzoek begint pas. In het plan-MER onderzoeken we verschillende mogelijkheden en kijken we naar de gevolgen van elke mogelijkheid. Dat doen we samen met de omgeving, via een participatieproces.

Windmolens moeten altijd aan de wet voldoen. In het onderzoek kijken we ook welke extra voorwaarden nodig zijn, bijvoorbeeld voor de hoogte en het type windmolen, en voor het beperken van geluidsoverlast. Ook onderzoeken we of extra maatregelen nodig zijn, zoals het meten van geluid. Zo voorkomen of beperken we geluidsoverlast zoveel mogelijk. Ook dit doen we samen met de omgeving, via het participatieproces.

Wat zijn de gezondheidseffecten van windmolengeluid?

Voor de gezondheidseffecten van het geluid van windmolens verwijzen we je naar de factsheet van Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de website van Milieucentraal.

Heeft een windmolen verlichting en is die storend?

Voor windmolens gelden regels voor verlichting. Windmolens tot 210 meter hoogte hebben één lichtpunt op de mast en één op de gondel (de kop waar de wieken aan vastzitten). Windmolens hoger dan 210 meter hebben twee lichtpunten op de mast en één op de gondel.

Waarschijnlijk worden de windmolens in De Pielis hoger dan 210 meter. Ze krijgen dus verlichting. Deze verlichting dient vooral de veiligheid van de luchtvaart: vliegtuigen en helikopters kunnen de windmolens zo 's nachts goed zien. Een systeem controleert of er vliegtuigen of helikopters in de buurt zijn. Zijn die er niet, dan gaat de verlichting uit. Zo staat de verlichting zo weinig mogelijk aan.

Wat is slagschaduw en kan ik daar last van hebben?

Slagschaduw is de schaduw van de wieken van een windmolen. Deze schaduw beweegt en kan last geven, vooral als de schaduw door het raam van een huis valt. Slagschaduw ontstaat als drie dingen tegelijk gebeuren: de zon schijnt, de windmolen draait, en de wieken dekken minstens 20% van de zon af. Bij minder dan 20% is het verschil tussen licht en schaduw te klein.

Om te zorgen dat dit niet te vaak gebeurt, hebben de windmolens een stilstandvoorziening: de windmolen zet zichzelf automatisch stil als er te veel slagschaduw is bij huizen in de buurt. Meer informatie over slagschaduw vind je op de website van Milieucentraal.

Zijn windmolens veilig?

De kans dat er iets misgaat met een windmolen is klein. Toch gaat er soms iets mis. Er zijn vier situaties waarin dat kan gebeuren:

• Een wiek breekt af. Dit heet bladbreuk.
• De mast breekt. Dit heet mastbreuk.
• De gondel of rotor komt los.
• Kleine onderdelen of ijs vallen naar beneden.

Met veel gegevens over windmolens en eerdere ongelukken berekenen we de risico's voor de omgeving. De wet beschermt omwonenden: hierin staat hoe groot de kans mag zijn dat een windmolen iemand raakt als er iets misgaat. Ook infrastructuur valt onder deze bescherming, zoals leidingen, hoogspanningsverbindingen, wegen en waterwegen.

Veiligheid speelt een belangrijke rol in het onderzoek naar de bouw van een windpark. Zo bepalen we waar windmolens veilig kunnen staan. Het doel is dat het risico voor de omgeving klein blijft.

Hoe wordt er rekening gehouden met de natuur?

Voordat we een windpark bouwen, onderzoeken we de gevolgen voor de natuur. We kijken bijvoorbeeld naar de ligging van het windpark ten opzichte van beschermde natuurgebieden, zoals het Natuurnetwerk Nederland en Natura 2000-gebieden.

Ook tellen we vogels en onderzoeken we of er beschermde of kwetsbare soorten in het gebied leven. Verwachten we op basis van het onderzoek te veel vogelslachtoffers? Dan kan het project niet doorgaan. Soms krijgt een windpark een vogeldetectiesysteem: dit systeem zet windmolens tijdelijk uit als er een beschermde vogelsoort in de buurt is. Is de vogel weer weg, dan gaat de windmolen weer draaien. Meer informatie over de effecten op natuur en milieu vind je op de website van Milieucentraal.

Als de provincie ook verantwoordelijk is voor natuurbehoud, waarom overweegt de provincie dan in De Pielis een wind- en zonnepark?

De Metropoolregio Eindhoven heeft in 2020 en 2021 onderzocht waar windmolens mogelijk zijn. Veel plekken vielen al af, maar De Pielis niet. Plekken vielen bijvoorbeeld af omdat ze te dicht bij woningen liggen, of omdat ze gevolgen kunnen hebben voor natuur, gezondheid of veiligheid. Ook Defensie kijkt mee: windmolens kunnen het radarbeeld van militaire vliegvelden verstoren, en op sommige plekken geeft Defensie daarom geen toestemming.

De Pielis viel dus eerder niet af, maar we hebben nog geen besluit genomen. Eerst onderzoekt de provincie of windmolens en zonnepanelen in De Pielis mogelijk zijn, en zo ja, op welke manier en onder welke voorwaarden. Uit het onderzoek kan bijvoorbeeld blijken dat windmolens niet aan de milieuregels of de Natuurbeschermingswet voldoen. Soms komen deze problemen al naar voren tijdens het plan-MER, het onderzoek dat de provincie nu doet. Maar vaak zien we de problemen pas later, bijvoorbeeld als een ontwikkelaar precies gaat bepalen waar de windmolens komen.

Heeft de bouw en het onderhoud van windturbines invloed op de landbouwgrond?

De gevolgen voor landbouwgrond zijn meestal klein. Windmolens nemen weinig ruimte in, dus boeren kunnen de grond eromheen meestal gewoon blijven gebruiken voor landbouw. Tijdens de bouw kunnen we maatregelen nemen om verstoring van de grond zo klein mogelijk te houden. Ook het onderhoud van windmolens heeft meestal weinig invloed op landbouwgrond. Volgens het beleid van de provincie mogen windturbines er maximaal 25 jaar staan. Daarna herstellen we de grond weer in de oorspronkelijke staat.

Wat gebeurt er als een windturbine technisch defect raakt?

In hoeverre is bekend wat Bisfenol A kan aanrichten en hoeveel een windmolen daarvan verspreidt?

Meer informatie over Bisfenol A (BPA) op de wieken van windturbines en de verspreiding van deze stof vind je op de website van Helpdesk Wind op Land. Een onderzoek op deze website (in opdracht van Waterschap Rijn en IJssel en IJsselwind) laat zien dat een windturbine ongeveer 2 gram BPA per jaar uitstoot. Dit onderzoek gebruikt gegevens van het RIVM over de slijtage van de coating (epoxyhars) op windturbinewieken, en het hoogst bekende percentage BPA in die coating.

Deze 2 gram per jaar ligt ver onder de wettelijke norm van 1,25 kilogram per jaar voor zeer zorgwekkende stoffen zoals BPA. Zo'n kleine uitstoot leidt tot verwaarloosbare hoeveelheden BPA in de lucht en vormt geen risico voor de volksgezondheid. Fabrikanten kunnen deze hoeveelheid nog verder verlagen door een extra beschermende coating aan te brengen op de voorrand van de wieken. Veel windturbines hebben deze coating al.

Wat kan ik doen als mijn woning minder waard wordt door de komst van windmolens?

Bij elke ruimtelijke beslissing in Nederland hebben omwonenden recht op nadeelcompensatie: een vergoeding voor mogelijke schade. Dit heette vroeger planschade. Je kunt hiervoor een aanvraag indienen bij het bevoegd gezag, in dit geval de provincie Noord-Brabant.

De provincie wijst iemand aan die onderzoekt of er nadeel is. Die persoon geeft daarover advies. Op basis van dat advies beslist de provincie of er nadeel is, en hoe hoog de vergoeding wordt. De eigenaar van de windmolens betaalt de vergoeding.

Wat betekenen de plannen voor mijn grond?

De gemeente Bergeijk en de provincie zijn beide een proces gestart rond duurzame energie. Wie doet wat?

De gemeente Bergeijk werkt aan nieuw energiebeleid. Daarbij kijkt de gemeente onder meer naar de vraag wanneer zij energieneutraal wil zijn: in 2030, in 2050, of misschien niet meer op een vaste datum. Daarover is in november meer bekend. In de zomer van 2026 vraagt de gemeente inwoners om mee te denken, met een straatonderzoek en een enquête over publieke waarden. Zo wil de gemeente weten hoe inwoners denken over duurzame energie, en hoe belangrijk zij dit vinden naast onderwerpen als wonen, natuur en leefomgeving. In dit traject kijkt de gemeente niet alleen naar duurzame opwek, maar ook naar besparing, gedragsverandering, netcongestie en de toekomstige warmtevoorziening voor huizen.

De provincie Noord-Brabant onderzoekt opnieuw of duurzame energie mogelijk is in De Pielis, met energie uit windmolens en zonnepanelen. De provincie onderzoekt waar dit kan en onder welke voorwaarden. Daarbij kijkt zij naar de gevolgen voor het milieu en vraagt zij inwoners en andere betrokkenen om mee te denken. Ook onderzoekt de provincie of en hoe duurzame energie kan bijdragen aan andere opgaven, zoals landbouw, waterbehoud, waterkwaliteit en natuur. In 2027 nemen Gedeputeerde Staten een 'voorkeursbeslissing': zij bepalen dan of het project doorgaat en onder welke voorwaarden. Gaat het project door, dan werkt een ontwikkelaar het plan verder uit. Daarna volgt mogelijk een 'projectbesluit', en later de uitvoering.

Als de gemeente Bergeijk de doelstelling loslaat om in 2030 energieneutraal te zijn, wat gebeurt er dan met het onderzoek naar wind- en zonne-energie in De Pielis door de provincie?

Dit verandert niets aan het onderzoek van de provincie. De regionale doelen uit de Regionale Energiestrategie van de Metropoolregio Eindhoven (RES MRE) blijven gelden, ook als uit het onderzoek van de gemeente Bergeijk blijkt dat er weinig draagvlak is voor duurzame energie.

Volgens uitspraken van de Raad van State mag de provincie een concrete aanvraag voor een wind- of zonnepark niet afwijzen alleen omdat omwonenden dat niet willen. Dit geldt als het beleid wel de mogelijkheid biedt om zo'n park te realiseren.

Er kunnen wel andere redenen zijn waarom wind- of zonne-energie niet mogelijk is. Bijvoorbeeld:

• De windmolens voldoen niet aan de regels voor milieu, zoals geluid, slagschaduw of gezondheid.
• De windmolens verstoren het radarbeeld van vliegvelden te veel.
• We kunnen geen vergunning verlenen op grond van de Natuurbeschermingswet.

Soms komen deze problemen al naar voren in het plan-MER, het onderzoek dat de provincie nu doet. Maar vaak zien we ze pas later, als een ontwikkelaar precies weet waar de windmolens komen.

3100 mensen hebben eerder een petitie ondertekend tegen de komst van een windmolenpark in De Pielis. Waarom gaat de provincie toch door met het onderzoek als er weinig draagvlak is?

Er zijn twee redenen waarom de provincie dit onderzoek doet:

1. De provincie wil onderzoeken welke bijdrage De Pielis kan leveren aan de duurzame-energieafspraken. De 21 gemeenten, de provincie en de waterschappen in de MRE-regio maakten deze afspraken in 2021.
2. Twee partijen hebben bij de provincie een aanvraag ingediend voor een projectbesluit over een wind- en zonnepark in De Pielis. De provincie moet hierop een goed gemotiveerd en onderbouwd antwoord geven. Ze kan een aanvraag niet afwijzen vanwege weinig draagvlak, als het beleid wel de mogelijkheid biedt om een wind- of zonnepark te realiseren.

Eerdere reacties in Bergeijk gingen vooral over het plan voor 18 windmolens van 250 meter hoog. Dat plan is niet meer het uitgangspunt. In het huidige onderzoek kijkt de provincie naar wat er mogelijk is in De Pielis en binnen welke voorwaarden. De provincie onderzoekt de milieueffecten van verschillende alternatieven, groot en klein, en vraagt inwoners en andere betrokkenen om hun mening.

Waarom is Bergeijk aan het onderzoeken of we duurzame energie willen in deze gemeente, maar gaat de provincie intussen door met dit onderzoek?

Kan uit het onderzoek ook blijken dat er helemaal geen windmolens komen in De Pielis?

Zijn er beroepsmogelijkheden voor burgers die tegen het project zijn?

Waarom wacht de provincie de herijking van het energiebeleid van de gemeente niet af?

De gemeente Bergeijk werkt nu aan nieuw energiebeleid. Tegelijk blijven de regionale afspraken over wind- en zonne-energie bestaan; die afspraken staan in de Regionale Energiestrategie (RES). De provincie houdt bij of de regio deze afspraken uitvoert. Helaas ziet zij dat er nog te weinig gebeurt: de uitvoering moet sneller. Voor windenergie zijn er in de regio echter niet veel geschikte plekken. In De Pielis zijn er wel mogelijkheden. Daarom wil de provincie alvast nu onderzoeken wat daar kan, en onder welke voorwaarden.

Daarnaast hebben twee ontwikkelaars de provincie gevraagd om een besluit te nemen over een mogelijk windpark en zonnepark in De Pielis. De provincie wil een betrouwbare partner zijn en de vraag binnen een redelijke termijn beantwoorden, maar dat moet wel zorgvuldig gebeuren. Daarom kijkt zij niet alleen naar de twee plannen van de ontwikkelaars: samen met de omgeving onderzoekt de provincie wat mogelijk is met zonne-energie en windenergie in De Pielis, en welke voorwaarden daarbij nodig zijn.

Heeft het zin om windmolens te bouwen als het elektriciteitsnet vol zit?

Ook voor een windpark moet de ontwikkelaar een aansluiting aanvragen op het elektriciteitsnet. Vaak hebben ontwikkelaars hiervoor al in een vroeg stadium een contract aangevraagd en gekregen bij de netbeheerder. De netbeheerder houdt dan al rekening met de capaciteit die in het contract is afgesproken. Daarom kunnen ontwikkelaars windturbines ook bouwen in gebieden met een vol elektriciteitsnet (netcongestie).

Heeft een ontwikkelaar nog geen contract, en ligt het windproject in een gebied met netcongestie? Dan moet de ontwikkelaar wachten tot er weer genoeg capaciteit is om het windpark aan te sluiten. Daarnaast kunnen windmolens en zonneparken rechtstreeks aansluiten op een bedrijf met een voldoende grote stroomvraag, of op een bedrijventerrein. Dat laatste kan als de bedrijven op dat terrein een Groepstransportovereenkomst (GTO) met Enexis hebben afgesloten. Zij kunnen dan onderling stroom uitwisselen en gebruiken, en maken daarover afspraken.

Hoeveel windmolens wil de provincie minimaal plaatsen?

De provincie heeft het aantal windmolens nog niet bepaald. De komende tijd onderzoekt de provincie of en hoeveel windmolens er in het gebied kunnen komen. Komen er windmolens, dan moeten dat er volgens het beleid van de provincie minimaal drie zijn, en moeten ze zoveel mogelijk bij elkaar staan. In de publicatie van het Voornemen staat al dat de provincie onderzoekt binnen een bandbreedte van minimaal 3 en maximaal 23 windmolens.

Hoe hoog worden de windmolens?