Gemeenten en de KRW-impuls: samen aan de slag
Gemeenten spelen een cruciale rol in het behalen van de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW). De waterkwaliteit staat onder druk en de opgave is groot, maar samen kunnen we het verschil maken.
De provincie Noord-Brabant en de Brabantse waterschappen ondersteunen gemeenten actief bij het versterken van hun KRW-aanpak, via de KRW-impuls Brabant. Die ondersteuning valt onder het spoor samenwerken en andere overheden aanspreken, één van de 5 sporen in de KRW-impuls.
De gemeentelijke KRW-ambassadeurs
Sinds medio 2025 zijn 3 gemeentelijke KRW-ambassadeurs actief. Zij ondersteunen de 56 Brabantse gemeenten bij het versterken van hun KRW-aanpak: ze agenderen, inspireren, verbinden en delen kennis. De ambassadeurs zijn tijdelijk aangesteld tot eind 2027, aansluitend op de KRW-deadline. Per waterschapsgebied is er één aanspreekpunt:
- Aa en Maas - Peter van der Haar ([email protected])
- Brabantse Delta - Bas Hoefeijzers ([email protected])
- De Dommel - Daan van Grieken ([email protected])
De uitvoering van maatregelen blijft bij de gemeente zelf, maar niemand hoeft het alleen te doen.
KRW Actieplan Tool
De KRW-ambassadeurs hebben samen met de provincie en waterschappen de KRW Actieplan Tool ontwikkeld. Met deze tool stel je als gemeente eenvoudig een basis op voor een KRW-actieplan. Je beantwoordt een aantal inhoudelijke vragen en de tool genereert automatisch een conceptplan in Word. Dat plan vormt een basis voor een samenhangende aanpak op het gebied van verschillende gemeentelijke werkprocessen: ruimtelijke ordening, rioolbeheer, oppervlaktewater, bodembeheer, communicatie en vergunningen, toezicht en handhaving.
Probeer de tool uit en maak een eerste opzet voor je KRW-actieplan. Ga naar gemeente-krw.nl.
De handreiking gemeentelijk KRW-actieplan is beschikbaar (zie onderaan deze pagina) als praktische aanvulling op de KRW-actieplan tool. De handreiking helpt gemeenten bij het vertalen van de uitkomsten van de tool naar een volledig actieplan.
Video 'Bouwstenen voor een gemeentelijke KRW-impuls'
In onderstaande video krijg je in ongeveer 15 minuten een overzicht van de belangrijkste bouwstenen van een gemeentelijke KRW-impuls. Handig om ook te delen met collega's of je bestuur.
Wat kunnen gemeenten en waterschap doen voor het behalen van de KRW-doelen?
De Kaderrichtlijn Water (KRW) is een richtlijn die regelt dat ons water schoon en gezond blijft en wordt. Het gaat om grondwater en oppervlaktewater: water in bijvoorbeeld sloten, grachten en rivieren. Veel partijen hebben invloed op de waterkwaliteit zoals het Rijk, provincies, waterschappen, gemeenten, bedrijven, agrariërs, inwoners en natuurorganisaties.
De afbeeldingen hieronder laten zien hoe het watersysteem werkt en wat invloed heeft op de waterkwaliteit. Ook maken ze duidelijk wat gemeenten en waterschappen kunnen doen om de waterkwaliteit te verbeteren. En hoe ze daarbij kunnen samenwerken.
De afbeeldingen helpen gemeenteambtenaren om hun collega's en bestuurders mee te nemen in de werking van het Brabantse watersysteem en de acties van gemeenten en waterschappen. Ze ondersteunen het gesprek hierover.
Afbeelding 1: hoe werkt het Brabantse watersysteem?
In het Brabantse watersysteem zijn stad, land en natuur met elkaar verbonden. De kwaliteit van het water wordt beïnvloed door alles wat er in een gebied gebeurt. Denk aan de inrichting van dorpen en steden, de activiteiten in de landbouw en industrie en hoe beken en natuurgebieden worden beheerd. Het water is zichtbaar aanwezig, maar stroomt ook onder de grond als grondwater.
De waterkwaliteit wordt beïnvloed door:
- aanvoer vanuit rivieren
- lozingen vanuit stedelijk gebied
- lozingen vanuit de rioolwaterzuiveringen
- afspoeling van landbouwgrond
Maatregelen op één plek hebben effect op de kwaliteit van water op andere plekken. Daarom is het belangrijk om naar het hele watersysteem te kijken. Samenwerking tussen gemeenten, waterschap en andere partijen is daarbij belangrijk.
Afbeelding 2: wat doet de gemeente?
Gemeenten kunnen op veel manieren bijdragen aan schoon en gezond water. De afbeelding laat deze verschillende manieren zien:
- In de openbare ruimte en bij bouwprojecten kunnen gemeenten ervoor zorgen dat het hemelwater beter wordt vastgehouden en in de grond kan zakken. Dat kan door minder harde bestrating en meer groen aan te leggen. Daardoor stroomt minder vervuild water naar sloten en beken. En wordt het riool minder belast.
- Gemeenten kunnen ook het riool verbeteren. Zij kunnen gemengde overstorten beperken, foutieve aansluitingen opsporen en het riool goed onderhouden. Zo voorkomen ze dat schadelijke stoffen in de grond of in het oppervlaktewater terechtkomen.
- Daarnaast kunnen gemeenten vergunningen verlenen, toezicht houden op regels en handhaven als regels niet worden nageleefd. Zo pakken zij vervuiling zoveel mogelijk aan bij de bron.
- Verder heeft de gemeente ook ruimtelijke instrumenten die ingezet kunnen worden om de waterkwaliteit te verbeteren.
- Ook communicatie is belangrijk. Gemeenten kunnen bewoners en bedrijven stimuleren om zorgvuldig met water om te gaan. Bijvoorbeeld met voorlichting, campagnes of projecten. Gemeenten kunnen ook op landelijk niveau aandacht vragen voor maatregelen die helpen ons water schoon en gezond te houden. Zij kunnen bijvoorbeeld vragen om een verbod op bepaalde stoffen die het water vervuilen.
Afbeelding 3: wat doet het waterschap?
Het waterschap beheert het watersysteem. Dit is alles wat met water in een gebied te maken heeft en hoe dat water stroomt, wordt vastgehouden en afgevoerd. Het doel is schoon en gezond water, een gezonde natuur en een watersysteem dat bestand is tegen veranderingen. De afbeelding laat zien wat het waterschap bijvoorbeeld doet:
- beken en watergangen opnieuw inrichten en herstellen
- natuurvriendelijke oevers en ecologische verbindingszones aanleggen
- vispassages aanleggen zodat vissen zich kunnen verplaatsen
Het waterschap doet ook onderzoek en meet de waterkwaliteit. Daarnaast verleent het waterschap vergunningen en controleert op lozingen. Zo kan het op tijd ingrijpen bij problemen en risico’s voorkomen.
Het waterschap werkt samen met gemeenten en andere partijen in het gebied. Veel maatregelen hebben alleen effect als verschillende organisaties ermee aan de slag gaan. Samen kunnen zij de waterkwaliteit verbeteren.
Bestanden
Heb je een vraag?
Stel je vraag via het formulier of bel naar het algemene nummer van de provincie.
Terugkijken webinar toelichting KRW-tool
Op 15 april kon je een webinar volgen over de KRW-tool om een actieplan te maken. (Doelgroep gemeenten)