Het ov keer twee: Zuidoost-Brabant staat voor een verdubbeling van het aantal busreizigers
Het zuidoosten van Brabant staat aan de vooravond van de grootste groeispurt in de geschiedenis van het Brabantse busvervoer. Met nieuwe knooppunten, HOV-banen en een nieuw busstation in het hart van Eindhoven zal het aantal busreizigers in de komende jaren waarschijnlijk verdubbelen. Met het vaststellen van de aanbestedingsstrategie voor de nieuwe ov-concessie worden de contouren van die groei nu voor het eerst zichtbaar.
Zuidoost-Brabant groeit al jaren hard en zal in de komende periode nog verder verstedelijken. Dat betekent meer inwoners, meer bedrijvigheid en meer vervoersbewegingen. Om de regio ook in de toekomst bereikbaar te houden, moet het openbaar vervoer meegroeien. De nieuwe busconcessie Zuidoost-Brabant - die van start gaat in de zomer van 2029 - is hét moment om dat in gang te zetten.
"Dit wordt een aanbesteding zoals we die in Brabant nog nooit hebben gezien", zegt gedeputeerde Stijn Smeulders (mobiliteit). "Aan de ene kant heel aantrekkelijk voor de reiziger door de enorme groei van het aantal reismogelijkheden. Aan de andere kant heel uitdagend door alle bouwwerkzaamheden in het hart van Eindhoven. Niet in de laatste plaats die aan het trein- en busstation. Tijdens die verbouwing moet de winkel altijd open blijven. Dat vraagt wat van reizigers, van ons als provincie, maar zeker ook van een nieuwe concessiehouder. Die zal constant moeten inspelen op nieuwe situaties."
Voor de forens én de recreatieve reiziger
In de nieuwe concessie moeten 2 belangrijke doelgroepen optimaal bediend worden. Allereerst de forensen, scholieren en spitsreizigers op de 'dikke lijnen' naar toplocaties. Denk aan het centrum van Eindhoven, het vliegveld en de belangrijkste bedrijventerreinen. Met nieuwe knooppunten op logische plekken, hoeven niet al die lijnen straks via Eindhoven Centraal te lopen. Dat biedt kansen voor snellere verbindingen via buslijnen die buiten het centrum om rechtstreeks naar hun bestemming rijden.
De andere belangrijke doelgroep is de sociale of recreatieve reiziger. Die is meer verspreid over de dorpen en steden in de regio en wil bijvoorbeeld een dagje gaan shoppen of op familiebezoek. Het streven is dat ook deze reiziger met maximaal één overstap op veel meer plekken kan komen dan nu het geval is. Dat wordt mogelijk door dezelfde nieuwe lijnen en knooppunten.
"De bereikbaarheid en de leefbaarheid gaan er fors op vooruit, en daarmee de vanzelfsprekendheid van het openbaar vervoer"
Stijn Smeulders, gedeputeerde mobiliteit
De veranderingen in Zuidoost-Brabant zijn dermate groot dat je ze bijna kan opvatten als meerdere opeenvolgende aanbestedingen in één. Bij de start in 2029 moet de eerste verbetering in het aantal dienstregelingsuren zichtbaar worden. In 2032, wanneer het tijdelijke busstation in gebruik wordt genomen, kunnen meer en langere bussen de weg op. In 2039 is het nieuwe station naar verwachting gereed en is opnieuw ruimte voor forse groei.
"De bereikbaarheid en de leefbaarheid gaan er fors op vooruit, en daarmee de vanzelfsprekendheid van het openbaar vervoer", zegt Smeulders. "Als je naar Utrecht of Amsterdam gaat, is de eerste gedachte ook om met het ov te reizen. Daar gaan we in Eindhoven de komende jaren ook naartoe. Niet alleen omdat het op de autowegen steeds drukker wordt. Maar juist ook omdat het openbaar vervoer zo goed en compleet is. Met snelle, comfortabele en elektrische bussen. In veel gevallen over snelle busbanen die aansluiten bij elke doelgroep en bestemming."
Extra middelen beschikbaar
Voor de nieuwe concessie heeft de provincie Noord-Brabant structureel 7 miljoen euro extra per jaar gereserveerd. Voor de exploitatie van de Brainportlijnen wil de provincie daarnaast 6 miljoen euro per jaar extra reserveren. De verwachting is dat de reizigersopbrengsten in de looptijd van de concessie flink zullen groeien, wat ook aantrekkelijk is voor een nieuwe concessiehouder. Een verdubbeling van het aantal reizigers tussen nu en het einde van de concessie in 2042 lijkt realistisch. Van grofweg 150.000 reizen per dag nu naar 300.000 reizen per dag straks.
Provinciale Staten behandelen de aanbestedingsstrategie na de zomer. Daarna wordt een programma van eisen opgesteld, waarbij de gemeenten in de regio actief worden betrokken. Vanaf de zomer van 2027 kunnen vervoersbedrijven zich inschrijven voor de concessie. Het is de enige aanbesteding die op dat moment in Nederland loopt. Mede daarom verwacht de provincie behoorlijk wat interesse.
Wat houdt de busconcessie Zuidoost-Brabant in?
Het busvervoer in Nederland werkt met concessies. Een concessie is een gebied waar één ov-bedrijf tijdens een bepaalde periode het alleenrecht én de plicht heeft om het openbaar vervoer te verzorgen. Vervoersbedrijven kunnen zich inschrijven voor een concessie. In hun inschrijving doen vervoerders voorstellen voor allerlei zaken. Zoals haltes, lijnen, frequenties, reisinformatie, klantbenadering en type bussen. De provincie kiest vervolgens het beste bod. Op dit moment is Hermes de concessiehouder in Zuidoost-Brabant.
In totaal heeft Brabant 3 concessies. Naast Zuidoost-Brabant zijn dat West-Brabant en Oost-Brabant. Het gebied van de concessie Zuidoost-Brabant is hetzelfde als dat van de MRE-regio. Het gaat om 21 gemeenten rondom Eindhoven en Helmond, die samen meer dan 800.000 inwoners hebben. De nieuwe concessie in Zuidoost-Brabant start in de zomer van 2029 en loopt tot 2042.
Lees meer over de aanbesteding van de busconcessie Zuidoost-Brabant
Blijf op de hoogte
Schrijf je in voor Brabant Nieuwsbrief en ontvang elke week nieuws en informatie van de provincie.