Veelgestelde vragen PFAS
PFAS is een verzamelnaam die staat voor per- en polyfluoralkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. Deze stoffen hebben handige eigenschappen. Zo zijn ze water- en vetafstotend. Ze worden daarom in allerlei producten gebruikt, bijvoorbeeld in blusschuim, regenkleding, pannen en pizzadozen.
Maar PFAS heeft ook nadelen. Het zit overal in onze omgeving en blijft daar lang. Via ons eten en drinken komen deze stoffen ook in ons lichaam terecht. Langdurige blootstelling aan PFAS kan slecht zijn voor de gezondheid. Meer informatie over de gevolgen van PFAS op de gezondheid vind je op de website ggdleefomgeving.nl
De Rijksoverheid wil weten waar er PFAS in de bodem zit en in welke mate. Dit is belangrijk om gezondheidsrisico’s te voorkomen en de kwaliteit van het grondwater te beschermen. De Rijksoverheid heeft aan de provincie gevraagd bodemonderzoek te doen op de plekken waar PFAS in de bodem kan worden verwacht en waar deze vervuiling kan leiden tot gezondheidsrisico’s. De gemeenten Breda, Eindhoven, Helmond, ’s-Hertogenbosch en Tilburg hebben een eigen PFAS-programma.
We onderzoeken locaties waar met PFAS werd of wordt gewerkt. Hierbij hebben we gekeken naar verschillende categorieën van bedrijven waar mogelijk met PFAS is of wordt gewerkt. Zoals brandweeroefenlocaties, textiel-, tapijt- en papierindustrie en voormalige stortplaatsen. Doordat wordt of werd gewerkt met PFAS kan PFAS in de bodem zijn terechtgekomen.
Uit deze locaties hebben we de plekken geselecteerd waar we gezondheidsrisico’s verwachten. Het gaat om plekken waar er kans is dat mensen in contact komen met de bodem. Denk aan woningen met een tuin, recreatieterreinen en speeltuinen. Ook locaties waar PFAS in de bodem een bedreiging kan zijn voor drinkwaterwinning of zwemwater vallen onder de plekken met het meeste risico.
Op locaties waar mogelijk PFAS in de bodem is terechtgekomen en waar dit een gezondheidsrisico kan opleveren, doen we onderzoek. Met handboringen nemen we monsters van de grond. We plaatsen peilbuizen voor het nemen van grondwatermonsters. In een laboratorium analyseren we deze monsters op de aanwezigheid van PFAS.
Als we PFAS in de monsters vinden, kijken we of deze waarden de bestaande normen overschrijden. In het geval van overschrijding van de risiconormen, doen we verder onderzoek en nemen we aanvullende monsters. Op basis van de resultaten gaan we na welke vervolgstappen nodig zijn en stemmen we dit in gesprek met de inwoners, de eigenaren, de betreffende gemeente en de GGD af.
Als er verhoogde PFAS-waarden worden aangetroffen kunnen wij gebruiksbeperkingen adviseren. Dit zijn aanvullende maatregelen ter bescherming van de gezondheid. Hierbij kun je bijvoorbeeld denken aan:
- Rekening houden met het oppompen van grondwater. Bijvoorbeeld het water niet gebruiken voor het vullen van een zwembad of het sproeien van een moestuin.
- Beperkingen op het gebruiken van grond, bijvoorbeeld het kweken van eigen groenten en fruit.
- Extra eisen bij afgraven, ophogen of hergebruiken van de grond. De grond mag bijvoorbeeld niet overal worden hergebruikt.
Als er sprake is van een gezondheidsrisico, zijn maatregelen nodig. In samenwerking met de GGD bekijken we per locatie wat nodig is. Dat doen we steeds in goed overleg met de eigenaar.
Het is nog niet duidelijk of wij als provincie in alle gevallen de maatregelen nemen. Dit is afhankelijk van wie verantwoordelijk is voor de vervuiling. Het is aan de partij die verantwoordelijk is om maatregelen te nemen. Daarnaast is het nog niet duidelijk of wij voldoende middelen van het Rijk ter beschikking krijgen. Wij zetten ons in om de middelen voor de benodigde maatregelen te verkrijgen.
Wanneer wij als provincie maatregelen nemen, halen we in de meeste gevallen niet alle vervuiling weg. De maatregelen zorgen ervoor dat er geen risico’s meer voor de volksgezondheid zijn. Voorbeelden van maatregelen zijn het afdekken van de grond en het weghalen van (een deel van) de vervuiling. Als je bijvoorbeeld later graafwerk wilt uitvoeren, gaat bouwen of je perceel wilt verkopen, moet je er rekening mee houden dat de bodem niet helemaal schoon is.
Op deze kaart staan een kleine 3000 locaties waar mogelijk met PFAS werd of nog steeds wordt gewerkt. Bekijk de kaart
Door deze activiteiten kan er PFAS in de bodem terecht zijn gekomen. De locaties zijn naar boven gekomen op basis van informatie over activiteiten die er plaatvinden of hebben plaatsgevonden. Er is bijvoorbeeld informatie over bedrijven die op die locatie hebben gezeten en over de activiteiten die zij hebben uitgevoerd. Of er is bekend dat op een locatie een brandweermelding is geweest, en dat er mogelijk is geblust met PFAS-houdend blusschuim. Op de kaart is de omtrek te zien van het (voormalige) bedrijfsterrein of de locatie waar een calamiteit heeft plaatsgevonden. De kaart geeft ook aan waarom op die locatie mogelijk een PFAS-vervuiling wordt verwacht. Deze informatie is relevant voor huidige en toekomstige ontwikkelingen. Als een locatie op de kaart staat, betekent dat nadrukkelijk niet dat er automatisch ook daadwerkelijk PFAS in grond of grondwater zit. In de gemeenten Breda, Eindhoven, Helmond, ’s-Hertogenbosch en Tilburg staan geen locaties op de kaart. Deze gemeenten hebben een eigen PFAS-programma.
Van de 3000 locaties zijn er 750 locaties waar mensen in contact kunnen komen met de bodem. Denk aan woningen met een tuin, recreatieterreinen en speeltuinen. Ook locaties waar PFAS in de bodem een bedreiging kan zijn voor drinkwaterwinning of zwemwater vallen onder de plekken met het meeste risico. Daar controleren we of er daadwerkelijk productieprocessen of calamiteiten met PFAS hebben plaatsgevonden en of er inderdaad sprake kan zijn van contact met de bodem. Dat noemen we historisch onderzoek.
Als uit het historisch onderzoek blijkt dat op een locatie productieprocessen met PFAS hebben plaatsgevonden en waar sprake is van gevoelig gebruik, wordt de locatie verder onderzocht. Het gaat om ongeveer 375 locaties.
Voor 375 locaties vragen we eigenaren toestemming om met handboringen monsters van de grond en met het plaatsen van peilbuizen monsters van het grondwater te nemen. Eigenaren van deze locaties ontvangen vervolgens een brief en het rapport met de onderzoeksresultaten.
Het nemen van grond- en grondwatermonsters gebeurt in eerste instantie steekproefsgewijs. Als in deze monsters PFAS-waardes worden gevonden die aanleiding geven om verder te onderzoeken, is op meer plekken onderzoek nodig om de grootte van de PFAS-vervuiling vast te stellen. Eigenaren van deze extra plekken ontvangen een brief met de vraag om toestemming om onderzoek te mogen uitvoeren.
Heb je een vraag?
Stel je vraag via het formulier of bel naar het algemene nummer van de provincie.