Brede welvaart stopt niet bij de grens

“Mijn leven veranderde door Grenzen aan de groei,” zegt Jan, verwijzend naar het invloedrijke rapport uit de jaren zeventig waarin al werd gewaarschuwd voor de ecologische grenzen van economische groei. Sindsdien staat zijn werk in het teken van ecologie, rechtvaardigheid en het doorbreken van een economisch systeem dat meer vraagt dan de Aarde kan geven.

Babette begon haar loopbaan als industrieel ontwerper en werkte jarenlang aan producten en campagnes. “Tot ik me realiseerde wat die ogenschijnlijk onschuldige consumptie wereldwijd aanricht. Dat bracht mij op een ander pad: het blootleggen van de verborgen mondiale impact van consumptie.” In 2019 richtte ze de veranderbeweging Think Big Act Now op. De stichting helpt mensen, organisaties en beleidsmakers om grote systeemvragen op een positieve manier te vertalen naar concrete keuzes.

De verborgen kant van welvaart

“De gemiddelde Nederlander leeft alsof we drie tot vier Aardes tot onze beschikking hebben,” zegt Jan. Het getal is gebaseerd op de Ecologische Voetafdruk: een maat voor het grondstoffen- en ruimtegebruik van onze levensstijl. “Als iedereen zo zou leven als wij, dan is het systeem simpelweg niet vol te houden.”

Babette vult aan: “Meer dan tachtig procent van onze impact is verborgen. Die zit onder meer in spullen en voedsel die hier worden gebruikt, maar elders worden geproduceerd. In grondstoffen die ergens anders uit de aarde worden gehaald, in arbeid die we niet zien, in milieuschade die buiten ons blikveld valt. We houden mondiale ongelijkheid in stand. Niet omdat mensen dat willen, maar omdat de spelregels zo zijn ingericht.”

‘Brede welvaart gaat niet alleen over wat we hier winnen, maar ook over wat anderen daarvoor betalen.’ Babette Porcelijn

Die analyse blijft niet op papier. Jan en Babette zoeken actief de samenwerking met kennisinstellingen, overheden en maatschappelijke organisaties om het gesprek over brede welvaart te verbreden. Zo werken ze samen met Universiteit Tilburg, Avans Hogeschool en de Provincie Noord-Brabant, onder meer via lezingen en zogenoemde spotlightsessies waarin de dimensie elders centraal staat. Niet om het probleem kleiner te maken, maar juist om het grotere systeem erachter bespreekbaar te maken.

Consument én systeem

Volgens Babette zijn overheid, grote bedrijven en financiële macht te veel met elkaar verweven. “Die concentratie van macht leidt niet alleen tot ecologische schade, maar ook tot economische instabiliteit en groeiende ongelijkheid.” Jan herkent dat beeld. “Extreme rijkdom is ondemocratisch en onhoudbaar,” zegt hij. “Een heel kleine groep mensen veroorzaakt een buitenproportioneel grote impact. Dat zie je terug in uitstoot, in grondstoffengebruik, in macht.”

De vraag die steeds terugkomt: waar begint verandering? Bij de consument, of bij het systeem? Voor beiden is het antwoord duidelijk: bij allebei, tegelijk. “Je kunt niet kiezen,” zegt Babette. “Als de massa niets verandert, blijft het systeem zoals het is. Maar als het systeem niet verandert, krijgen mensen ook geen ruimte om andere keuzes te maken. Brede welvaart gaat niet alleen over wat we hier winnen, maar ook over wat anderen daarvoor betalen.” Jan vult aan: “Je eigen impact kan positief worden door samen met anderen die structuren aan te pakken.”

Minder schade, of meer goed?

Opvallend is dat hun verhaal niet blijft steken in somberheid. Integendeel. Babette pleit voor een andere benadering: niet alleen minder slecht, maar actief góed doen. “Hoe word je eco-positief? Hoe zorg je dat je inspanningen bijdragen aan herstel, aan rechtvaardigheid, aan veerkracht? Denk niet: hoe kan mijn bedrijf minder schadelijk worden? Maar: hoe kan ik zo veel mogelijk bijdragen aan oplossingen? Daar zit vernieuwing, én mensen worden daar enthousiast van.”

Gevraagd naar een hoopvolle toekomst gebruikt Jan liever de term ‘voldoening’ dan hoop. “Als je niets doet, word je hopeloos. Door bij te dragen, hoe klein ook, voelt het zinvol. Dat heb je nodig om vol te houden.”

Brede welvaart als morele keuze

Stel, ze kijken over twintig jaar terug. Dan verwachten deze twee niet één magisch kantelpunt. Wel hopen ze op een groeiende beweging die ter discussie stelt: waarom is extreme rijkdom normaal, en mondiale ongelijkheid niet?

“Brede welvaart vraagt dat we eerlijk kijken,” zegt Jan. “Ook naar wat we liever niet zien.”
Babette: “Het kan anders. Eerlijker, gelijkwaardiger, met meer echte welvaart voor meer mensen. Maar dan moeten we ‘elders’ serieus nemen. Niet als bijzaak, maar als uitgangspunt.”

Jan Juffermans werkt al sinds de jaren zeventig aan vraagstukken rond ecologie, economie en rechtvaardigheid en was jarenlang verbonden aan De Kleine Aarde. Hij publiceerde tal van artikelen en essays en het boek: Nut & Noodzaak van de Mondiale Voetafdruk.
Babette Porcelijn richtte in 2016 Think Big Act Now op en publiceerde 3 boeken over verborgen impact op onze planeet. In maart 2026 verschijnt De trias economica – Economie zonder verborgen impact.