VAMOS
Project VAMOS gaat voer- en managementmaatregelen valideren om uitstoot in de veehouderij te verminderen. De provincie Noord-Brabant heeft hiermee als doel om meer handelingsperspectief te bieden aan veehouders. Voor elke maatregel wordt op basis van landelijke protocollen een proefopzet uitgewerkt. Vervolgens wordt een jaar lang continu gemeten om het effect van de maatregel op de ammoniakemissie betrouwbaar vast te stellen.
Achtergrond
De provincie Noord-Brabant werkt aan een landbouw- en voedselketen die goed en duurzaam is voor mens, natuur en omgeving. Dat betekent onder meer dat landbouwbedrijven zo min mogelijk schadelijke stoffen uitstoten. Daarom stimuleert de provincie al sinds 2010 emissiereductie in de veehouderij met huisvestingssystemen.
Sinds 2017 subsidieert de provincie de ontwikkeling van integrale, brongerichte stalsystemen. Dit zijn oplossingen in stallen die de uitstoot ofwel emissie van ammoniak en methaan en andere emissies (geur, fijnstof), direct bij de bron proberen te voorkomen. Onderzoek heeft echter aangetoond dat de reductie van deze emissies met stalsystemen in de praktijk achterblijft bij de verwachting. Dat heeft juridische discussies over emissiefactoren veroorzaakt. Tegelijkertijd is het aanbod aan aanvullende maatregelen voor het verminderen van ammoniak- en methaanemissies beperkt.
Doel VAMOS
In 2026 is de provincie gestart met het project VAMOS, wat staat voor ‘Validatie Ammoniakreducerende Maatregelen via Onderzoek gericht op Sectorbrede toepassing’.
Met VAMOS wil de provincie het pakket aan voer- en managementmaatregelen uitbreiden. Het project richt zich op betrouwbare en breed toepasbare maatregelen om ammoniak- en methaanemissies uit de veehouderij te verminderen.
De provincie heeft uiteindelijk als doel het bieden van meer handelingsperspectief aan veehouders om ammoniak- en methaanemissies, en waar mogelijk ook andere emissies in de veehouderij, substantieel te verminderen door de toepassing van deze voer- en managementmaatregelen. Hiermee kunnen veehouders een belangrijke bijdrage leveren aan stikstofreductie, klimaatdoelstellingen en andere maatschappelijke opgaven.
Wat gaan we doen?
Binnen VAMOS wil de provincie minimaal zes voer- en managementmaatregelen valideren onder praktijkomstandigheden. Dat betekent dat een maatregel in een aantal stallen gecontroleerd wordt toegepast. Tijdens de validatie wordt continu met sensoren gemeten wat het effect is op de uitstoot.
Hiermee wil de provincie veehouders helpen om met voer- en managementmaatregelen op een geborgde manier emissies te verminderen.
Met behulp van de landelijke protocollen en robuuste proefopzetten worden in praktijkstallen gedurende minimaal één jaar metingen uitgevoerd. In deze periode wordt een maatregel gecontroleerd toegepast, zodat het effect op emissies betrouwbaar kan worden vastgesteld.
De maatregelen en deelnemende locaties worden zorgvuldig geselecteerd op basis van vooraf vastgestelde criteria, om de kans op succes te vergroten. In overleg met het Rijk wordt besproken of gevalideerde maatregelen algemeen toepasbaar kunnen worden door juridische borging in de Omgevingsregeling. Hiermee vergroten we niet alleen het handelingsperspectief van Brabantse veehouders, maar ook van veehouders elders in het land. De resultaten leiden tot opname in Bijlage VI (de menukaart) van de Omgevingsverordening Noord-Brabant.
Projectstatus
Het project bevindt zich in de voorbereidende fase. Momenteel kunnen aanbieders van een maatregel en meetbedrijven zich inschrijven om deel te nemen aan VAMOS. De volgende stap is het uitwerken van de onderzoeksopzet en het zoeken van geschikte meetlocaties bij agrarische ondernemers in Noord-Brabant. In het eerste kwartaal van 2027 gaan de metingen van start.
Subsidieregeling
Als onderdeel van VAMOS ontwikkelt de provincie een subsidieregeling voor kleinschalig onderzoek naar voer- en managementmaatregelen. De subsidieregeling is gericht op het stimuleren en ondersteunen van maatregelen die zich nog in een lager ontwikkelstadium bevinden. Het onderzoek binnen de subsidieregeling is niet gericht op formele validatie, maar op het opdoen van praktijkervaring en het verder ontwikkelen van kansrijke maatregelen. De provincie Noord-Brabant gaat de subsidieregeling in de loop van 2027 openstellen.
Continu Meten in relatie tot VAMOS
VAMOS bouwt voort op het project Continu Meten. In dat project is ervaring opgedaan met het continu meten van emissies in de veehouderij. Ook is gewerkt aan het beschikbaar krijgen van goedgekeurde meetsystemen op bedrijfsniveau voor het ‘live’ (realtime) meten van emissies van ammoniak en methaan. Zie voor meer informatie onze webpagina over Continu Meten. In VAMOS combineren we realtime meten met de inzet van voer- en managementmaatregelen om het effect op de ammoniakemissie vast te stellen.
Geen toepassing in vergunningverlening
Voor toepassing van continue emissiemetingen en gevalideerde maatregelen in vergunningverlening op basis van doelsturing is nog verdere ontwikkeling nodig. Er is behoefte aan aanscherping van landelijke meetprotocollen, eenduidige landelijke kaders en juridische borging via het Rijk. Binnen VAMOS houden we ons daar niet mee bezig, maar ligt de focus op het verkrijgen van algemene erkenning van de voer- en managementmaatregelen.
Kennisdeling
De provincie onderhoudt actief contact met verschillende stakeholders, zoals belangenorganisaties, deelnemende bedrijven, omgevingsdiensten, ministeries en andere provincies. Dit doen we om kennis en ervaringen uit te wisselen. Deze kennis is van grote waarde voor landelijke ontwikkelingen, zoals het Programma Vernieuwing Stalbeoordeling.
Het NEN (Nederlands Normalisatie-instituut) speelt een belangrijke rol bij het ontwikkelen van de benodigde normen voor het meten van emissies in de veehouderij. Vanuit de provincie Noord-Brabant nemen we actief deel aan dit traject. Op deze manier draagt de provincie Noord-Brabant bij aan de ontwikkeling van een systeem dat is gebaseerd op doelsturing.
Meer info?
Heb je een vraag over VAMOS? Neem contact op met Jelle Scheepers van provincie Noord-Brabant via [email protected].