Vernieuwd endotoxine toetsingskader gereed
Het nieuwe Endotoxine toetsingskader, versie 1.5, is gereed. Deze handreiking voor vergunningverlening en omgevingsplannen biedt handelingsperspectief voor het afwegen van gezondheid in besluitvorming over locaties in de nabijheid van veehouderijen. Gemeenten kunnen het toetsingskader gebruiken bij de beoordeling van uitbreidingsplannen van veehouderijen en bij het zoeken naar geschikte locaties voor woningbouw. Binnenkort vinden er informatiebijeenkomsten plaats.
Wat zijn endotoxinen?
Endotoxinen zijn celwandresten van bacteriën die bij mensen onder meer luchtwegklachten kunnen veroorzaken. Ze komen vrij bij processen met organisch materiaal, waarbij veehouderijen een belangrijke bron zijn. Recente wetenschappelijke onderzoeken maken het beter mogelijk om de endotoxineconcentratie te bepalen. Op basis van die onderzoeken is dit toetsingskader opgesteld en getoetst in diverse botsproeven.
Het toetsingskader is een kennisdocument in de vorm van een handreiking. Het is geen besluit of beleid en het is niet verplicht om het te gebruiken.
Wat is er veranderd?
Dit toetsingskader actualiseert het al bestaande Endotoxine toetsingskader 1.0, dat in 2016 is uitgekomen. Sindsdien is uit onderzoek een manier gebleken om de belasting van endotoxinen te berekenen op dezelfde manier als bij geur en fijnstof. Dat houdt in dat de endotoxine afkomstig van meerdere veehouderijen tegelijkertijd kan worden berekend, en ook dat de berekening preciezer is geworden.
Daarnaast zijn metingen uitgevoerd naar meerdere diercategorieën. De endotoxineconcentratie kon voorheen al berekend worden voor de diercategorieën pluimvee en varkens. Nu geldt dat ook voor rundvee en geiten.
De planning is dat de Brabantse omgevingsdiensten na 1 januari 2027 het nieuwe toetsingskader gaan toepassen in hun milieukundige advisering. In eerste instantie nog bij wijze van pilot, om ervaring op te doen met de nieuwe werkwijze. Na een jaar vindt een evaluatie plaats, waarbij de praktijkervaringen verwerkt worden.
Het nieuwe toetsingskader bevat ook onderdelen die de beleidsvrijheid van gemeenten raken. Overleg per casus tussen omgevingsdienst en gemeente, of vaststelling als beleid door gemeenten, is nodig als er sprake is van een overschrijding van de gezondheidskundige advieswaarde en daar in een besluit een expliciete afweging over nodig is.
Informatiebijeenkomsten
Om gemeenten, omgevingsdiensten en andere betrokkenen vertrouwd te maken met het vernieuwde toetsingskader worden de komende maanden verschillende informatiebijeenkomsten georganiseerd:
- 16 november 2026 van 14.30 - 16.00 uur: algemene fysieke bijeenkomst in het Provinciehuis
- 19 november 2026 van 09.00 - 10.00 uur: webinar toelichting Brabantbrede endotoxinenkaart
- 1 december 2026 van 09.00 - 10.00 uur: webinar toelichting toepassing bij vergunningen
- 18 januari 2027 van 09.00 - 10.00 uur: online casusuurtje
- 4 februari 2027 van 09.00 - 10.00 uur: online casusuurtje
Voor deze bijeenkomsten worden aparte uitnodigingen verzonden. Heb je geen uitnodiging ontvangen maar wel interesse? Of heb je een vraag? Dan kan je contact opnemen met Esther van der Linden van Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant via [email protected].