Innovatiedistricten: waar werken, innoveren en wonen elkaar versterken

Wat is een innovatiedistrict?

Er is geen vaste definitie van een innovatiedistrict. Maar de kern is steeds hetzelfde: het is een plek waar werken, innoveren, leren en ontspannen samenkomen. Het liefst dicht bij reuring van een stad. Bedrijven, startups, onderwijs, laboratoria en horeca zitten dicht bij elkaar, zodat ontmoetingen en nieuwe samenwerkingen ontstaan. Paul Jansen, specialist innovatiegebieden bij Arup: "De vraag die wij stellen is welke gemeenschap je wilt faciliteren en welke economische en maatschappelijke doelen je nastreeft. De gebouwen faciliteren die vraag en volgen dus. Een innovatiedistrict is absoluut geen vastgoedproject."

Innovatiedistricten verbinden kennis, talent en ondernemerschap en dragen zo bij aan bedrijvigheid, banen en nieuwe oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Daarmee versterken ze de Brabantse economie en maken ze de provincie aantrekkelijker voor talent en bedrijven. Innovatiedistricten zijn dus niet zomaar een trend, maar een belangrijk onderdeel van de toekomst van de Brabantse economie.

De provincie Noord-Brabant ondersteunt deze gebieden met subsidies, soms als aandeelhouder of als eigenaar van de grond. Ook investeert de provincie in bedrijven via de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM). Zo werkt Brabant onder andere aan de Spoorzone in Tilburg, het Innovatie Kwartier in Den Bosch en Strijp-S in Eindhoven. Samen met gemeenten, scholen en bedrijven laat de provincie deze gebieden verder groeien.

Drie dimensies die samenwerken

De definitie van het innovatiedistrict staat niet vast, maar er zijn wel een aantal elementen die we nodig hebben om een goed werkend district te hebben. Een innovatiedistrict werkt namelijk alleen als een economische, een ruimtelijke en een netwerk- en governance dimensie elkaar versterken.

• De economische dimensie is de motor van innovatie. Vaak heeft een district een duidelijke focus, bijvoorbeeld gaming, ICT en data of de creatieve industrie. Incubators, fieldlabs en testruimtes helpen nieuwe ideeën verder te brengen en samen te werken. Zo verandert kennis in economische waarde.
• De ruimtelijke dimensie maakt de stad tot innovatie-instrument. Gebouwen en openbare ruimte zijn bewust ontworpen voor ontmoeting en samenwerking, met een mix van wonen, werken en vrije tijd. Met korte loopafstanden, gedeelde ruimtes en informele ontmoetingsplekken. Zo wordt de fysieke omgeving een motor voor verbinding.
• De netwerk- en governancedimensie zorgt voor structuur. Ontmoeting, samenwerking en vervolgens innovatie ontstaan niet vanzelf. Daar is sturing en organisatie voor nodig. Wie is waar verantwoordelijk voor en neemt de beslissingen? Overheid, provincie, bedrijven en kennisinstellingen spreken dit onderling af en leggen dit vast in een agenda.

Hoe de drie dimensies samenkomen, is goed te zien in Den Bosch. Vlak bij het station komt het Innovatie Kwartier Den Bosch (IKDB), van zo'n 100.000 m². Werken, leren, innoveren en wonen komen samen op één plek. Anders dan anders: de gemeente is en blijft mede-eigenaar van het gebied. Zo maakt de gemeente niet alleen beleid, maar werkt ze ook actief mee aan het gebied. Dat begon al bij de start. Het idee voor het Innovatie Kwartier kwam van databedrijven die al in de stad zaten en de gemeente pakte dat signaal direct op.

Buren zijn is niet hetzelfde als samenwerken

Marianne de Beer is Strategisch beleidsadviseur Economie bij de gemeente Den Bosch. Zij vertelt over de visie: "Als je wacht tot de gebouwen er staan, ben je te laat." Daarom bouwt De Beer nu al aan een netwerk, al jaren voordat het Innovatie Kwartier helemaal klaar is. “Je moet mensen natuurlijk wel eerst leren kennen, voordat je ze aan elkaar kunt voorstellen. Verbinders brengen kansen, mogelijkheden, mensen, bedrijven en scholen bij elkaar."

Voor succes is het ook belangrijk dat mensen die naar het gebied komen, echt meewerken. “Dat begint bij meer zijn dan buren alleen.” Volgens De Beer is die basis er in Den Bosch al: "Mensen in deze stad willen graag samen de stad verder brengen. Dat helpt enorm." Precies dat gevoel wil ze vanaf de eerste dag vasthouden en sterker maken. Zo begint het Innovatie Kwartier niet vanaf nul, maar bouwt het voort op een bestaande gemeenschap.