Samen werken aan voedselwijsheid voor jongeren in Noordoost-Brabant
In een grote, moderne projectruimte vol geroezemoes, verschuivende tafels en zoemende 3D‑printers, stroomt een groep MBO‑studenten binnen. Het is de afsluiting van zes weken hard werken aan één centrale vraag: hoe maken we leerlingen in het voortgezet onderwijs (VO) voedselwijzer?
‘Het is vandaag een spannende dag,’ vertelt Emma, een van de studentcoaches, met een glimlach. ‘De studenten hebben veel werk gestopt in hun concept en de presentatie.’
Bij de eindpresentaties (in januari 2026) zijn verschillende partijen aanwezig, waaronder de provincie Noord-Brabant, RNOB, Moestuincoach Joyce Vanderfeesten (Moestuincoach) en Xander de Lugt (projectleider IVN Natuureducatie). Zij mogen luisteren naar de concepten, hun ideeën delen en ontdekken hoe de studenten denken over voedseleducatie voor het voortgezet onderwijs.
De Smaak van Wijsheid
De eerste groep, De Smaak van Wijsheid, presenteerde hun concept: een smoothiebar waarin elke week één groente centraal staat. Ze gingen langs bij een groenteboer en leerden dat jongeren vooral kiezen voor snelle, makkelijke ‘to‑go‑maaltijden’. ‘In het assortiment zag je bijvoorbeeld verpakkingen met nootjes of kleine pokébowls,’ vertelt een student. Met die inzichten en met hun persona Daan, een drukke 13‑jarige VO‑leerling die gaat voor gemak, kwamen ze tot dit laagdrempelige en verrassende idee.
Over de uitvoering was goed nagedacht. De smoothiebar moet ruim vóór de ingang van de kantine staan. ‘Zo bereik je leerlingen voordat ze worden verleid door de geuren van kantinesnacks,’ aldus de groep. Receptenposters en manden met verse ingrediënten laten zien wat er in de smoothies zit, zodat leerlingen bewust worden van wat ze drinken. En er zit nog een speels element in: ‘Bij de smoothiebar kom je ook in beweging: met een fiets kun je zelf je smoothie mixen!’
Tijdens de presentaties deelden ze hun eigen gemaakte smoothies uit. De reacties waren gemengd en eerlijk. ‘Het is lekker, maar ook een beetje raar. Ik proef iets dat ik niet ken,’ zei een student. Een ander gaf toe: ‘Ik vind het niet zo lekker.’ Maar sommige bleken ook verrast te zijn: ‘Ik proefde echt de bleekselderij. Dat vond ik eigenlijk best lekker!’
Moestuincoach Joyce deelt ook een herkenbaar voorbeeld uit haar gezin: ‘Toen mijn kinderen voor het eerst bleekselderij zagen, dachten ze: wat ís dat? Als je iets niet herkent, eet je het minder snel.’
De Schijf van Vijf 2.0
De tweede groep, de Schijf van Vijf 2.0, richt op een leerzaam programma dat leerlingen meeneemt van kas naar keuken. Hun concept: ’s ochtends gaan ze naar een kas om te leren waar groenten vandaan komen. In de middag nemen ze ingrediënten mee uit de kas en gaan ze samen koken met een kok. ‘Als je weet wat er in je eten zit, dan durf je het ook eerder te proeven,’ legt een student uit.
In een heuse Minecraft-wereld laten ze zien hoe dat eruit kan komen te zien. Ook hebben ze met een 3D-printer een kleine kokshoed geprint, als symbool dat de leerlingen als kok aan de slag gaan.
De studenten vertellen dat het belangrijk is dat je jongeren vooral lekker aan de slag moet laten gaan. ‘Snijden en wassen van de groenten, proeven wat je hebt gemaakt: het blijft veel beter hangen als je het zelf mag ervaren.’
Waar jongeren behoefte aan hebben
De studenten herkenden ook het gebrek aan voedseleducatie op hun eigen VO-scholen. Ze hadden graag teruggezien dat gezonde voeding een terugkerend thema was. Ze geven aan dat aansprekende rolmodellen kunnen helpen met het uitleggen van bewuste voedingskeuzes.
Hun gezamenlijke boodschap is ieder geval duidelijk: ‘Zorg dat jongeren zelf ervaren en ontdekken wat gezonde voeding is. Maak het leuk, laat het niet verplicht voelen. Laat ze samen activiteiten ondernemen. Je maakt dan leuke en gedeelde herinneringen en dat blijft altijd goed hangen.’
Onderdeel van Regio Deal ’t Goeie Leven
Voedselwijs Voortgezet Onderwijs richt zich op VO-, VSO- en MBO-scholen in de regio Noordoost-Brabant, in het kader van de Regio Deal ’t Goeie Leven. Dit is een samenwerking tussen het Rijk, de provincie en de regio Noordoost Brabant om te investeren in een gezonde en sterke toekomst voor deze regio. De focus ligt op het versterken van de brede welvaart.
Samen voor voedselvaardig voortgezet onderwijs
De provincie werkt hierbij samen met verschillende partners, zoals het Smaakcentrum, IVN Brabant, Klassenboeren, Koning Willem I College, GGD Hart voor Brabant en Jong Leren Eten en de gemeenten in de regio. Samen kunnen we meer impact maken. Ons einddoel: een voedselvaardig voortgezet onderwijs.
