Nieuwsupdate geitendossier

Voor de toelichting op de gemaakte keuzes en analyses waarop het kabinet haarkeuzes baseert, verwijzen wij kortheidshalve naar de originele brief en onderzoeken ruimtelijke impactanalyse en economische impactanalyse.

De brief bestaat uit verschillende elementen:

1. Voornemen voor een afstandsnorm: dit betekent dat het kabinet van plan is om de afstandsnorm op te nemen in de regelgeving onder de Omgevingswet zodat er geen woonkernen of nieuwe gevoelige functies binnen een straal van 500m van een bestaande geitenhouderij worden gebouwd. Plannen die al in procedure zijn of vergund, kunnen wel doorgaan.
   Het kabinet werkt aan regelgeving om de afstandsnorm in de Omgevingswet op te nemen. Geschatte doorlooptijd hiervoor is minimaal 3 jaar. Ondertussen vraagt het kabinet aan de provincies om de wijziging van provinciale regelgeving voor te bereiden. Hiermee worden de landelijke en provinciale regelgeving zowel inhoudelijk als in de tijd zo veel mogelijk in lijn gebracht.
   Het kabinet kiest voor de afstandsnorm van 500m en niet voor 1000m omdat uit onderzoek naar voren komt dat een afstandsnorm van 1000m een zodanig grotere impact heeft dat daardoor veel gebieden ruimtelijk op slot gezet worden. Daarnaast vindt het kabinet 1000m niet proportioneel omdat het gezondheidsrisico buiten 500m niet significant verhoogd wordt.
2. Prioritaire locaties: het kabinet realiseert zich dat het verminderen van de risico’s in bestaande situaties belangrijk is. Zij gaat een lijst prioritaire locaties opstellen waar de risicogroep het grootst is of de kwetsbaarheid van de omwonenden het hoogst is. Samen met mede-overheden zoekt het kabinet naar handelingsperspectief voor deze prioritaire locaties. Hierbij kijkt het kabinet ook naar de (on)mogelijkheden van bepaalde maatregelen zoals vrijwillige uitkoop of verplaatsing en/of het nemen van in potentie effectieve emissie-reducerende maatregelen op geitenhouderijen.
3. Emissie-reducerende maatregelen en bedrijfsmaatregelen: de tweede fase van het onderzoek van Wageningen University & Research (WUR) naar emissie-reducerende maatregelen is inmiddels gestart. WUR werkt aan een meetprotocol. Komende jaren zullen kennishiaten worden gevuld.
4. Monitoring: in juli 2026 zal een epidemiologische vervolgstudie worden uitgevoerd naar het voorkomen van longontstekingen vastgesteld door huisartsen. Deze 0-meting wordt na enkele jaren herhaald om het effect van managementmaatregelen te monitoren.
5. Mede-overheden:
   A. IPO vraagt om voortvarend met bestaande situaties aan de slag te gaan door middel van generiek beleid met duidelijke kaders met ruimte voor lokaal maatwerk.
   B. VNG vraagt namens gemeenten aandacht voor verduidelijking voor het toepassen van het voorzorgbeginsel bij de afwegingen rond vergunningverlening in het geval van vestiging of uitbreiding van geitenhouderijen en van nieuwe bouwontwikkelingen.
   C. Het kabinet vraagt medeoverheden om alvast rekening te houden met aangekondigde regelgeving. Aan de provincies vraagt het kabinet om bestaande geitenmoratoria te handhaven tot landelijke regelgeving in werking is getreden. Gemeenten wordt gevraagd om de laatste inzichten rond verhoogd gezondheidsrisico bij geitenhouderijen mee te nemen bij het vaststellen van ruimtelijke plannen.

Reactie van de provincie Noord-Brabant

De provincie Noord-Brabant waardeert de stappen die het Rijk zet om eindelijk meer duidelijkheid en perspectief te bieden in dit complexe dossier. We gaan het voorgestelde maatregelenpakket zorgvuldig bestuderen en zullen zo snel mogelijk na de zomer met een inhoudelijke reactie komen.

Wij waarderen het voornemen om medeoverheden nadrukkelijker te betrekken bij de verdere uitwerking. Noord-Brabant beschikt door de jarenlange betrokkenheid bij dit dossier over veel kennis en expertise, die wij graag inzetten om tot effectieve en uitvoerbare oplossingen te komen. Die kennis gebruiken we ook om zelf een representatievere inschatting te maken van de gevolgen voor onze provincie. Zo hebben wij geconstateerd dat de impactanalyse die bij de brief is gevoegd voor Noord-Brabant onvolledig is en deels op verouderde gegevens is gebaseerd.

Noord-Brabant voert al jarenlang een actief beleid rond de gezondheidsrisico’s van geitenhouderijen. Zo geldt in onze provincie nog altijd een geitenmoratorium. Daarnaast blijft de provincie investeren in kennisontwikkeling en samenwerking op het gebied van zoönosen en andere infectieziekten die gevolgen kunnen hebben voor de volksgezondheid. De ervaringen met de Q-koortsepidemie en de COVID-19-pandemie hebben laten zien dat infectieziekten langdurige gevolgen kunnen hebben voor inwoners en de samenleving. Ook in Brabant ondervinden veel inwoners daarvan nog dagelijks de gevolgen. Deze ervaringen onderstrepen het belang van een voorzorgsgerichte aanpak, goede samenwerking tussen overheden, kennisinstellingen en zorgpartners. Door tijdig maatregelen te nemen kunnen gezondheidsrisico's zoveel mogelijk worden beperkt. We steunen gemeenten bij het maken van een afweging in ruimtelijke besluiten waarbij gezondheidsaspecten rond geitenhouderijen een rol spelen. Die ervaring nemen we mee in onze beoordeling van de voorgestelde maatregelen.

Geitenviewer: afstanden en gezondheid

Om gemeenten en inwoners beter te informeren heeft de provincie een tool ontwikkeld die laat zien waar alle geitenhouderijen in Noord-Brabant liggen, met zones van 500 meter, 1 kilometer en 2 kilometer eromheen. Hierbij gaat het om bedrijven met meer dan 50 geiten. Via de knop Kaartlagen in de viewer kunnen zones van 500 meter en 2 kilometer worden geactiveerd. Zo krijgen inwoners, gemeenten en andere betrokkenen een duidelijk beeld van de situatie in hun omgeving.

Ga direct naar de Geitenviewer