Achter het Actieplan: nieuw bos mét een productiefunctie

Even voorstellen

Pepijn Buijnink (26) is derdejaars student Bos- en Natuurbeheer aan Hogeschool Van Hall Larenstein, waar hij een specialisatie beheer van bos, natuur en landschap volgt. Voor zijn stage werkte hij tien weken mee in het projectteam Actieplan Brabantse Bomen bij de provincie Noord-Brabant.

In dat Actieplan, dat elke twee jaar wordt geëvalueerd en aangescherpt, staan 25 actiepunten om te werken aan nieuwe en gezonde bossen in Brabant. Dit gaat gepaard met klimaatdoelstellingen en maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw en de overgang naar een circulaire economie door duurzame houtproductie.

Voor zijn stageonderzoek kijkt Pepijn naar een belangrijke vraag: hoe ontwikkelen we nieuw bos met een productiefunctie?

Wat maakt jouw onderzoek belangrijk?

Pepijn: “Nieuwe bossen kunnen bijdragen aan meerdere doelen tegelijk. Denk aan natuur, klimaat én houtproductie. Nieuw bos is belangrijk omdat het CO₂ opslaat, bijdraagt aan biodiversiteit en zorgt voor verkoeling en een betere waterhuishouding,” legt hij uit.

“Tegelijk groeit de vraag naar hout als duurzaam bouwmateriaal. Door hout te gebruiken in gebouwen blijft CO₂ langer opgeslagen dan bij materialen zoals beton of staal. Daarom is het belangrijk dat er nieuw bos bijkomt met een productiefunctie.”

Hoe pak je de aanleg van bossen met een productiefunctie duurzaam aan?

Pepijn legt uit: “Het ligt aan de manier waarop het bos beheerd wordt, maar in theorie bestaat zo’n bos uit verschillende boomsoorten én verschillende lagen. Dat heeft veel voordelen, namelijk meer biodiversiteit, minder risico op ziektes en plagen zoals de letterzetter (kever) en bossen zijn minder kwetsbaar voor bosbranden.”

Ook de locatie, bodemsamenstelling en hydrologie zijn belangrijk: “Stel je wil nieuw bos aanleggen: de bodem, het water en het eerdere gebruik van een gebied bepalen dan hoe een bos het beste kan groeien. Lopen er beken door het gebied of sloten? Gaat het om intensief gebruikte landbouwgrond? Het is belangrijk om dit te onderzoeken voordat je begint met aanplanten, zodat je op basis daarvan kan bepalen welke boomsoorten en wat voor bos je kan aanleggen.”

Wat vond je het mooiste of het meest uitdagende aan je stageonderzoek?

“De grootste uitdaging zit in de balans tussen het beschermen van bos en het oogsten van een duurzaam en waardevol (hout-)materiaal. We willen enerzijds gezonde bossen en het bos goed beschermen en anderzijds ook ruimte houden om af en toe hout te oogsten. Dat vraagt om maatwerk in bosbeheer en je risico’s spreiden. Niet alles kappen of juist niets doen, maar zorgen voor gemengde bossen die tegen een stootje kunnen wanneer één soort wegvalt. En kun je gericht bomen weghalen, zonder het bos daarbij te schaden.”

Uit interviews met verschillende experts ziet Pepijn nog een andere een duidelijke uitdaging: de markt en het bos ontwikkelen zich niet altijd in hetzelfde tempo. Zo groeit het aandeel loofhout in Nederlandse bossen, terwijl de vraag voor houtproductie vooral gericht blijft op naaldhout. Tegelijk ontstaan nieuwe innovaties. Houtsoorten die vroeger minder geschikt waren, worden nu bewerkt tot bruikbaar bouwmateriaal.

Wat hoop je dat jouw onderzoek straks oplevert?

“Ik hoop dat mijn onderzoek helpt om betere keuzes te maken bij het aanleggen van nieuwe bossen,” zegt Pepijn. “Veel van mijn onderzoek komt uit de literatuur. Die bestaande kennis heb ik gebundeld met de input uit de interviews. Ik hoop dat mijn onderzoek praktisch toepasbaar wordt, zodat toekomstige Brabantse bossen bijdragen aan natuur, klimaat én economie.”

Hij kijkt met plezier terug op zijn stage: “Het was heel leuk om dit onderzoek te doen en er meer over te vertellen tijdens het Bossensymposium, dat georganiseerd werd door o.a. Coalitie Bos en Hout. Ik kom zelf uit Twente, dus om op deze manier kennis te maken met werken bij de provincie Noord-Brabant en bij te kunnen dragen aan de bossenstrategie is gewoon hartstikke leuk.”

Hoe ziet het vervolg eruit?

Trainee Mai Lin, neemt het stokje over van Pepijn. “Ik heb vooral vooronderzoek gedaan en gekeken naar de technische kant van bosbeheer. Zij onderzoekt de komende periode hoe de uitkomsten van mijn onderzoek toe te passen zijn in beleid en wetgeving.”

Wil je meer weten over bosbeheer of bos aanplanten? Kijk dan op onze hulpmiddelenpagina.