“Ga het gesprek aan en kom tot nieuw toekomstperspectief”
Tot ze werd gevraagd om voor het CDA gedeputeerde voor provincie Noord-Brabant te worden. In mei 2020 is ze benoemd. De portefeuille Landbouw, Voedsel en Natuur past haar als een jas. “Met het samenbrengen van landbouw en natuur is heel veel meerwaarde te creëren. Ik hoop bruggen te bouwen.”

Lemkes is geboren in Rotterdam maar kwam in haar jeugd al vaak in Brabant – met name in de regio Tilburg – omdat haar ouders actief waren in de textielindustrie. Als kind bezocht ze de carnavalsoptocht van Breda en wist ze de Bossche worstenbroodjes te waarderen. In 1995 verhuisde ze met haar gezin naar Nuenen. “Ik voel me een echte Brabantse. Ik heb vanuit mijn eerdere functies veel affiniteit met landbouw en agrifood en heb vaak met boeren om tafel gezeten. Ik weet hoe er tegen regelgeving wordt aangekeken en hoe deze kan uitwerken in de praktijk. Deze praktijkervaring kun en moet je weer inzetten om beleid te maken. Ik werk graag op dit snijvlak van strategie en uitvoering.”

Vooruitgang als richtingwijzer voor verduurzaming

“We zitten midden in een tijd van transitie”, aldus Lemkes. “We gaan niet terug, we gaan echt vooruit. We helpen boeren niet door stil te blijven staan in een spoor dat er al lang ligt en vruchtbaar is geweest, maar geen toekomstperspectief meer biedt. De richtingwijzer voor vooruitgang is verduurzaming. De maatschappij verandert en meebewegen is noodzakelijk, ook voor boeren. Kansrijk toekomstperspectief ligt sowieso in het dichter bij elkaar brengen van landbouw en natuur. Denk aan kringlooplandbouw en aan het dichter bij elkaar brengen van landbouw en samenleving. Dit is bovenal mensenwerk. Ben dicht bij de boer, ga in gesprek. Waar sta je? Waar kun je naartoe? Waar wíl je naartoe? Uiteindelijk is een beslissing altijd aan de boer zelf, maar leef je in en help mee. Precies wat VABIMPULS doet en wat van grote meerwaarde is.”

Natuurlijke verdiensten

Lemkes signaleert dat bij veel boeren natuurinclusieve landbouw steeds meer opgenomen wordt in de bedrijfsvoering. Dit is ook zichtbaar bij een deel van de bijna zeshonderd casussen van VABIMPULS waarbinnen de ondernemer verder wil als boer. “Binnen de gebiedsgerichte aanpak streven we naar extensivering van de landbouw nabij natuurgebieden. De boer is in het landschap enorm nodig. In feite kun je niet aan landschapsontwikkeling doen zonder boeren. Het is mijn ervaring dat boeren ook wel willen. Van onwil is geen sprake, maar als ondernemende boer moet je er wel aan kunnen verdienen, anders is het niet vol te houden. Daarover zijn we met elkaar veelvuldig in gesprek. VABIMPULS speelt hierin een belangrijke rol. Hoe kunnen we samen vanuit een gebiedsgerichte aanpak en door middel van landschapsinclusieve landbouw een boer toekomstperspectief bieden, dusdanig dat ze er ook hun boterham mee kunnen verdienen? Een essentiële voorwaarde.”

Maatschappelijke waarde

VABIMPULS heeft aandacht voor iedere boer en laat deze inzien: je bent niet alleen. Natuurlijk mag je voor je eigen positie opkomen, maar kijk ook om je heen. Transitie in de landbouw realiseren duurt nu eenmaal jaren, terwijl een boer, zoals elke ondernemer, graag per direct een oplossing wil. Dat samenspel is complex, onderkent ook Lemkes. “Wij vragen van boeren bereidheid tot andere bedrijfsvoering. Ik hoor vaak dat boeren natuurbeheer ‘leuk vinden en er wel bij doen’. Ze zien het niet als onderdeel van hun inkomstenmodel. Terwijl het grote maatschappelijke waarde heeft waar je voor betaald moet krijgen, bijvoorbeeld door de consument in de vorm van een hogere prijs voor de producten. Of als een vergoeding voor verdiensten die bijdragen aan groene of blauwe maatschappelijke doelen. Het is belangrijk om boeren duidelijk te maken – iets waar VABIMPULS nadrukkelijk aan bijdraagt – dat een boerenonderneming verder gaat dan koeien of bieten.”
In de kern zijn deze gesprekken gelijk aan die met boeren die al gestopt zijn en naar herinvulling zoeken en met boeren die overwegen te stoppen en iets anders zoeken.

Zelf de oplossing ontdekken

Lemkes realiseert zich dat er vanuit overheidswege veel wordt gevraagd van boeren. “Natuur zit nog niet als vanzelfsprekend in de ‘mindset’ van de boeren, terwijl ze wel de competenties en de vaardigheden bezitten. Als geen ander is juist een boer van oorsprong natuurbeheerder. Ze weten meer dan wie ook van de natuur en van hun eigen gebied. Die kennis en capaciteiten die de boeren van nature hebben, zouden we veel meer moeten benutten. Een sterke natuur kan voor hen ook economische waarde hebben. Nu wordt ze vaak interesse in en kennis op het gebied van marketing en hospitality toegedicht. Waarom begin je geen B&B of boerderijwinkel? Maar niet iedereen is een retail- of horecadeskundige. Ik vind dat wij als maatschappij soms wel erg makkelijk zeggen: ga dát maar doen.” Ze juicht dan ook toe dat bij VABIMPULS juist het sociaal-emotionele verhaal diep verankerd is in de aanpak. De beslissing om te stoppen of iets anders te gaan doen, neemt een boer nooit alleen. Vaak is er een heel gezin bij betrokken. Het is zinvol om open in gesprek te gaan. Waarom kan en wil iemand iets, of juist absoluut niet? Lemkes: “Het is belangrijk dat ook gemeenten het achterliggende verhaal kennen. Die zeggen al snel: dien maar een verzoek in of vraag maar een vergunning aan. Met meer achtergrondinformatie kun je beter plaatsen waarom op die plek voor die persoon een bepaalde oplossing het beste is. Kijk verder dan hetgeen je binnen de toestemmingskaders kunt afvinken. Kwaliteit kun je samen ontwikkelen. Het begint altijd bij het respecteren en waarderen van wat iemand kan en wil. Als adviseur, deskundige of ambtenaar weet je het niet per se beter dan de boer. Laat hen de oplossing vooral zelf ontdekken, dat werkt altijd het beste. Deze aanpak volgt ook VABIMPULS en je ziet dat dit werkt.”

Focus op kennisdeling

In haar werkzaamheden ervaart Lemkes al jarenlang dat, wanneer je stappen wil maken, het gaat om het bij elkaar brengen van mensen en ervaringen. Toen Brainport Eindhoven als high tech-maakindustrie in ontwikkeling was, dronk ze vaak koffie op de werkvloer om te horen, zien en voelen wat er speelde. “Dat werkt en is heel goed vergelijkbaar met de gesprekken die VABIMPULS aan de keukentafels voert. Het vraagt veel vaardigheden, inlevingsvermogen en kennis en juist op dat gebied heeft VABIMPULS goede mensen in huis. Verzamel alle kennis en geef die door. Dat is van enorme waarde.”
Nu VABIMPULS een aantal jaar op weg is, doet Lemkes de suggestie om tot een soort gemeenschap of groep van jonge boeren te komen die hun ervaringen delen. “Boeren die boeren helpen, werkt altijd. Het is comfortabel, want ‘onder ons’. Daarbij hoeft een ervaring niet altijd een succesverhaal te zijn. Het kan sowieso tot nieuwe inzichten en motivatie leiden. VABIMPULS kan hier een heel waardevolle rol in vervullen. Elkaar ontmoeten ten bate van de transitie: ik sluit graag aan. In gesprek kom je tot toekomstperspectief.”

Contact VABImpuls

“Ga het gesprek aan en kom tot nieuw toekomstperspectief”

Reageer

Vul hier uw reactie in
Velden met een * zijn verplicht
  • Anti-spamvraag: Eerste letter van het alfabet?

Reactiespelregels

Uw reacties op artikelen op deze site zijn meer dan welkom, maar we verwijderen reacties die kwetsend, onnodig grof of beledigend zijn.
Wij tonen uw mailadres niet, maar gebruiken dit uitsluitend om u eventueel rechtstreeks te antwoorden.