De peelrandbreuk is een verhoging in het landschap rond Uden. Het lage gedeelte is droog en het hoge gedeelte is nat. Bij de breuk komt knaloranje ijzerrijk kwelwater naar boven uit wijstgronden.

De samenwerkingsovereenkomst is een 1e stap om van de Peelrandbreuk met zijn wijstgebieden een Geopark te maken. De afgelopen 6 jaar heeft de provincie flink geïnvesteerd in het wijstherstel. Onder meer door op de Maashorst de mogelijkheden voor herstelprojecten te verkennen en helpen uit te voeren. De komende tijd is het aan de gemeenten om initiatieven te ontwikkelen met steun van de provincie en waterschap Aa en Maas.

Wijstgronden

De Peelrandbreuk met zijn wijstgebieden is aardkundig uniek in Europa. Wijst is een bijzonder fenomeen dat alleen onder zeer specifieke omstandigheden voorkomt. De Peelrandbreuk markeert de overgang tussen de Peelhorst en de lager gelegen Centrale Slenk. Grondwater stroomt van hoog naar laag. Op het breukvlak echter wordt de doorstroming bemoeilijkt door het verspringen van de lagen in de ondergrond, waardoor het grondwater bij de breuk niet verder kan, naar boven stroomt en als kwel aan de oppervlakte verschijnt. Anders dan je zou verwachten zijn de hoge gronden dus nat en blijven de lager gelegen gronden droog. Doordat het opkwellende water veel ijzer bevat krijgt de grond een oranje kleur. Deze bijzondere vorm van kwel heet wijst.

Succesvolle pilots

In 3 pilotgebieden (Donzel, Slabroek, Graspeel) en 1 gebied in Gemert-Bakel (Geneneind) zijn de afgelopen jaren herstelprojecten gerealiseerd. Daarnaast heeft de provincie een bijdrage geleverd in het afronden van het Annabos in Uden dat, gespaard bij de aanleg van de A50, is uitgegroeid tot het meeste gave stukje wijst.

Streek wil verder

Het succes van het wijstherstel in de pilotgebieden werpt, samen met het beleefbaar maken van de (Peelrand)breuk in het project ‘Breuken beleven’ zijn vruchten af. De streek wil hiermee verder. Daarom hebben de betreffende gemeenten zich, samen met waterschap Aa en Maas, ambtelijk en bestuurlijk georganiseerd. Burgemeester Marieke Moorman van de gemeente Bernheze is voorzitter van het bestuurlijk platform Wijst-Peelrandbreuk. De provincie blijft bestuurlijk betrokken en zal het herstel van wijstgebieden financieel ondersteunen.

Contact

Bescherming van wijstgebieden