detail onderzoeksleuf Peelrandbreuk detail peelrandbreuk onderzoeksite peelrandbreuk onderzoekers in de sleuf peelrandbreuk met onderzoeksmiddelen

De Peelrandbreuk markeert de overgang tussen de Peelhorst en de lagergelegen Centrale Slenk. Grondwater stroomt van hoog naar laag, maar op het breukvlak wordt de doorstroming bemoeilijkt door het verspringen van de lagen in de ondergrond. Daardoor kan het grondwater bij de breuk niet verder. Het stroomt dan naar boven en verschijnt als kwel aan de oppervlakte.

Nat en droog

Anders dan je zou verwachten, zijn de hoge gronden dus nat en blijven de lager gelegen gronden droog. Doordat het opwellende water veel ijzer bevat, krijgt de grond een oranje kleur. Deze zeldzame vorm van kwel heet wijst. Wijst is een bijzonder fenomeen dat alleen onder specifieke omstandigheden voorkomt.

Onderzoeksleuf

4 teams van bestuurders hielden op 11 september 2018 een graafwedstrijd, waarbij het snelste team de eer had het startsein te geven voor het veldonderzoek. Daarna nam een graafmachine het werk over. Het resultaat was een 25 meter lange en bijna 3 meter diepe onderzoeksleuf in de Peelrandbreuk. Door het graven van deze sleuf, aan de Lage Burchtweg in Uden, werd de Peelrandbreuk op spannende wijze ondergronds zichtbaar en kon deze van heel dichtbij wetenschappelijk worden onderzocht. De Peelrandbreuk maakt onderdeel uit van een groter wijstgebied.

Op dit moment zijn nog geen resultaten bekend van het geologisch onderzoek. Wel was er tijdens het onderzoek onverwacht een archeologische vondst. De archeoloog vond kloostermoppen, stukken van vazen en een schoenzool. Waarschijnlijk uit de 13e eeuw. Ook is duidelijk dat er gegraven is. Maar het is nog onduidelijk wat het kan zijn geweest. Misschien een gracht? Het verslag laat nog op zich wachten...

Inmiddels is de onderzoeksleuf weer dicht. In dit beeldverslag zie je een terugblik van respectievelijk het uitzetten van de piketpalen, eerste schop, monsterbuizen plaatsen, bezoek UNESCO forum Geoparken, de publieksdagen en het verwerken van de verzamelde monsters en data. Het onderzoek is mogelijk gemaakt door Provincie Noord-Brabant, Vrije Universiteit Amsterdam, Waterschap Aa en Maas en gemeente Uden.

Publieksdagen

Tijdens het onderzoek was de sleuf afgesloten voor publiek. Uitzondering hierop waren twee publieksdagen met excursies door de sleuf. Mede door het mooie weer was er enorm veel belangstelling; in totaal waren er 2.000 bezoekers die de lange wachttijden voor lief namen. Het publiek reageerde enthousiast. Af en toe plukten ouders hun onderzoekende en ondernemende kroost van de zandhellingen en ook ’s nachts bleek de sleuf aantrekkelijk voor amateurgeologen. Om die reden was er ’s nachts bewaking zodat het onderzoeksgebied intact bleef.

Wijstherstel en beheer

De wijstgebieden van Oost-Brabant zijn uniek. De provincie Noord-Brabant zet zich daarom in voor herstel en beheer van deze gebieden. De afgelopen 6 jaar investeerde de provincie flink in het wijstherstel. Onder meer door op de Maashorst de mogelijkheden voor herstelprojecten te verkennen en helpen uitvoeren. In 3 pilotgebieden (Donzel, Slabroek, Graspeel) en in 1 gebied in Gemert-Bakel (Geneneind) zijn de afgelopen jaren herstelprojecten gerealiseerd. Daarnaast leverde de provincie een grote bijdrage in het afronden van het Annabos in Uden dat, gespaard bij de aanleg van de A50, is uitgegroeid tot het meeste gave stukje wijst. Ook zijn er meer mogelijkheden gekomen voor subsidiëring van wijstherstel. Zo is met subsidie natuurherstel te combineren met de bescherming en ontwikkeling van wijst.
De komende tijd is het aan de gemeenten om initiatieven te ontwikkelen met steun van de provincie en waterschap Aa en Maas.

UNESCO Geopark

Bernheze, Landerd, Uden, Boekel, Gemert-Bakel en Deurne ondertekenden op 12 mei 2016 de intentieverklaring ‘De breuk van Peel naar Maas wijst je de weg’. Deze verklaring is een eerste stap om van de Peelrandbreuk met zijn wijstgebieden een Geopark te maken. De start is getrokken door de provincie. Dit jaar nam de streek het stokje van de provincie over. De provincie is nu een van de samenwerkingspartners. Ook is dit jaar hard gewerkt aan aansluiting van de gemeenten aan de noordoostzijde van de horst (Oss, St Anthonis, Mil en St Hubert) en provincie Limburg. We hopen de samenwerking met de nieuwe partners begin 2019 te bekrachtigen.

Bestuurlijk platform

Het succes van het wijstherstel in de pilotgebieden werpt, samen met het beleefbaar maken van de (Peelrand)breuk in het project ‘Breuken beleven’ zijn vruchten af. De streek wil hiermee verder. Daarom hebben de betreffende gemeenten zich, samen met waterschap Aa en Maas, ambtelijk en bestuurlijk georganiseerd. Burgemeester Marieke Moorman van de gemeente Bernheze is momenteel voorzitter van dit bestuurlijk platform Wijst-Peelrandbreuk. De provincie blijft bestuurlijk betrokken en ondersteunt het herstel van wijstgebieden financieel.

Contact

Peelrandbreuk opengelegd voor wetenschappelijk onderzoek

Reacties (2)

  1. Jos van der Wijst
    Zeeland 05-12-2018 15:43 uur

    Voor zover bekend zijn er geen wijstverschijnselen in West-Brabant (of zijn ze niet als zodanig benoemd). Ze zijn wel te vinden aan de oostflank van de Peelhorst en bij de verschillende breuken op de Peelhorst.

  2. Fred Engelhard
    Tilburg 05-12-2018 12:39 uur

    Prachtig geologisch onderzoek. Een uniek verschijnsel in Brabant. Het was bijzonder om daadwerkelijk de scheur in de ondergrond waar te nemen. Maar hoe zit het nu aan de westkant van de slenk? Zijn daar ook wijst-verschijnselen? (Omgeving Gilze e.d.)

Reageer

Vul hier uw reactie in
  • Anti-spamvraag: Laatste letter van het alfabet?

Reactiespelregels

  • wilt u antwoord stel dan een een vraag via ons contactformulier ;
  • velden voorzien van een * zijn verplicht;
  • reacties die kwetsend, onnodig grof of beledigend zijn worden verwijderd;
  • uw mailadres gebruiken we uitsluitend om u eventueel rechtstreeks te antwoorden;
  • reactie gever kan contact opnemen om reactie te laten verwijderen.