Het ontwerpbesluit ligt vanaf 25 mei 6 weken ter inzage en in die periode kunnen zienswijzen worden ingediend. Ook is een intentieovereenkomst in ontwikkeling tussen waterschappen en provincies voor een overgangsperiode van twee jaar zodat agrariërs tijd krijgen om aan te kunnen passen aan de nieuwe omstandigheden.
In de afgelopen jaren was aan agrariërs in de Peelvenen vrijstelling verleend zodat zij zonder vergunning kunnen beregenen. De Raad van State heeft echter in 2021 geconcludeerd dat deze vrijstelling niet rechtmatig is op grond van wetgeving rondom Natura 2000-gebieden. Provincies hebben de taak om in Natura 2000-gebieden flora en fauna te beschermen.

Dilemma

De beide provincies zitten in de Peelvenen met een moeilijk dilemma. Verdroging door klimaatverandering en het intensieve gebruik van grondwater voor verschillende toepassingen hebben voor de Peelvenen tot een onhoudbare situatie geleid. De bijzondere natuur in dit Natura 2000-gebied wordt steeds verder aangetast. In droge periodes zijn veel agrariërs in het gebied met de huidige teelten afhankelijk van beregening van hun gewassen. Grondwatervoorraden slinken hiermee echter nog verder met nadelige gevolgen voor de beschermde natuur en de landbouw zelf. Los van dit dilemma is gebleken dat het juridisch gezien niet toegestaan is om vrijstelling te verlenen op beregening.
“In Brabant willen we grote opgaven in het landelijk gebied samenpakken: natuurbescherming, verdrogingsaanpak en het bieden van perspectief voor de landbouw”, aldus Hagar Roijackers, gedeputeerde Water, Natuur en Gebiedsgerichte aanpak van de Provincie Noord-Brabant. “Dit brengt dilemma’s met zich mee: welke ruimte is er voor welke functies? De uitspraak van de rechter over beregening in de Peelvenen vraagt nu van ons om de natuurbescherming als primair vertrekpunt te nemen. Gedeputeerde Landbouw, Voedsel, Bodem en Brede Welvaart Elies Lemkes-Straver haakt daar op in: “Maar we hebben ook begrip voor de belangen van agrariërs. We gaan met de betrokken overheden en met de omgeving samen onderzoeken op welke manier we kunnen komen naar een grondwaterbalans en een gebiedsbescherming die perspectief blijft houden voor een landbouw die passend is nabij de natuur.”

Intentieovereenkomst

De provincies begrijpen dat dit besluit forse consequenties heeft voor de agrariërs in het gebied. Daarom werken provincies en waterschappen samen aan de invulling van een overgangsperiode van twee jaar. In de deze periode kunnen agrarisch ondernemers zich voorbereiden op een bedrijfsvoering die minder of niet afhankelijk is van beregening en die samenwerkt met het natuurlijke water- en bodemsysteem. In aanvulling daarop werken de provincies aan een methode om beregening te beperken gedurende deze twee jaar. Tijdens de overgangsperiode is beregening onder voorwaarden mogelijk, maar gelden er wel grenzen. Op het moment dat grondwaterstanden te ver wegzakken en de kwetsbare toestand van de Peelvenen dreigt te verslechteren, worden beperkingen opgelegd voor beregening uit grondwater. De afspraken voor de overgangsperiode worden vastgelegd in een intentieovereenkomst. De uitwerking vindt komende tijd plaats en de periode gaat van start zodra het beheerplan definitief is vastgesteld, wat naar verwachting rond de zomer van dit jaar gaat gebeuren.

Geert Gabriëls, gedeputeerde Natuur, Milieu en Erfgoed van de Provincie Limburg: “De rechter heeft aangegeven dat vrijstelling van beregening niet meer opgenomen kan worden in het N2000-plan de Peelvenen. Het is belangrijk om het habitat en de soorten die er leven te behouden. Daarom is het goed om dit in het N2000- beheerplan aan te passen. Tegelijkertijd houden we ook oog voor de agrariërs die hierdoor in een vervelende situatie terecht kunnen komen.”
“De beschikbaarheid van water in en rondom het Natura 2000-gebied Peelvenen is al heel lang een aandachtspunt. Gebleken is dat bij droogte de grondwatervoorraad niet meer voldoende is om iedereen gelijktijdig te helpen. We moeten zorgen voor onze natuur, maar ook voor onze landbouwteelten. Ik vind het belangrijk, gezien de uitspraak van de Raad van State, dat we als overheden samen met de agrariërs gaan kijken hoe we zo veel mogelijk waterbesparende maatregelen kunnen treffen en hoe we een lager grondwatergebruik kunnen stimuleren.”, aldus Lia Roefs, gedeputeerde Water, Wonen, Ruimte en Landbouw van de Provincie Limburg.

Zienswijze indienen

Het ontwerpbesluit Beheerplan Peelvenen ligt vanaf 25 mei 6 weken ter inzage. Na behandeling van de ingediende zienswijzen wordt het definitieve besluit in het najaar genomen. Het beheerplan is dan definitief. De planning is dat de intentieovereenkomst vanaf het definitieve besluit van kracht is. Er wordt een inloopbijeenkomst georganiseerd in het gebied waar belanghebbenden terecht kunnen met vragen.

Toekomstbestendig gebied voor natuur en landbouw

Voor de langere termijn werken partijen zoals provincies, waterschappen, agrarisch ondernemers, Staatsbosbeheer en Werkgroep Behoud de Peel reeds samen in de zogenaamde Gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel aan een toekomstbestendig gebied voor natuur én landbouw.

Heeft u vragen?

We kunnen ons voorstellen dat u als agrariër in dit gebied vragen heeft over dit besluit en proberen u dan verder te helpen. U kunt dan een mail sturen naar landbouwenvoedsel@brabant.nl of bellen met tel nr. 073-681 2812

Contact

Nieuw Aangepast beheerplan Peelvenen en overgangsperiode voor agrariërs: beperking beregening

Zie ook

  • 1. Wat houdt het nieuwe besluit in?

    Het nieuwe besluit betekent een verandering in het Natura 2000-beheerplan. Daarin staat nu dat er géén vrijstelling van de vergunningplicht meer is om grondwater te gebruiken om open agrarische teelten te beregenen. Op grond van de Wet natuurbeheer (Wnb) kan een algemene vrijstelling van de vergunningplicht alleen in het beheerplan worden opgenomen als bewezen kan worden dat de grondwateronttrekkingen geen significant negatief effect hebben op de natuurdoelen van het Natura 2000-gebied, zoals het herstellen van hoogveen. Omdat significant negatieve effecten niet uit te sluiten zijn, kan er dan ook geen vrijstelling meer worden opgenomen in het beheerplan (artikel 2.9 lid 1 Wnb).
    Voor de “bufferzones” (zie volgende vraag voor uitleg) geldt straks de reguliere vergunningssystematiek.

  • 2. Wat is een bufferzone en in welke gebieden mag ik geen grondwater meer onttrekken voor beregenen?

    We spreken in het algemeen over ‘bufferzones rond de Natura 2000-gebieden in de Peelvenen’. Toch verschilt de betekenis van een bufferzone per provincie.

    • In Limburg: bufferzones grondwaterafhankelijke natuur (voorheen bufferzones verdroogde natuurgebieden). Het gaat hier specifiek om de Natura 2000-gebieden in de Peelvenen.

    • In Brabant zijn twee type bufferzones rond Natura 2000-gebieden:
    •  

    1. Attentiezone met beleid voor alle waterhuishoudkundige zaken
    2. Invloedzone beregening Natura2000 met beleid over onttrekkingen (alleen De Bult).

    Op het kaartje zijn de bufferzones in beide provincies afgebeeld.

  • 3. Is het besluit een algemeen geldend verbod op het onttrekken van grondwater?

    Nee, dit besluit is geen verbod, maar de vrijstelling van de vergunningplicht is opgeheven. Voortaan is dus een individuele (bestaande of nieuwe) vergunning nodig.


  • 4. Ik heb een waterwetvergunning, maar geen Wnb-vergunning. Mag ik dan beregenen?

    Nee. Een waterwetvergunning, verstrekt door het waterschap, is niet genoeg als je wil beregenen in de buffergebieden rond Natura 2000-gebieden. Dan is een vergunning nodig op basis van de Wet natuurbescherming (Wnb). Het beregenen kan namelijk negatieve gevolgen hebben voor instandhoudingsdoelstellingen in het Natura2000-gebied. In dit geval is de provincie het bevoegd gezag.

  • 5. Wat is de uiterlijke datum dat er grondwater mag worden onttrokken?
    Er zijn 3 datums belangrijk:

    1. Tot het definitieve besluit in september 2022 mag er op dezelfde manier grondwater worden onttrokken
      De colleges van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant en Limburg nemen dit definitieve besluit. Tot die tijd geldt de voorlopige voorziening van de Rechtbank. De vóór 1 januari 2001 bij de waterschappen geregistreerde grondwateronttrekkingen zijn toegestaan.
    2. Er mag onder bepaalde voorwaarden waarschijnlijk nog tot 2024 grondwater worden onttrokken
      Dit een overgangsperiode van twee jaar waar men onder bepaalde voorwaarden mag beregenen. Deze periode gaat in ná het definitieve besluit van de colleges van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant en Limburg. Vanaf dan moment geldt voor waarschijnlijk twee jaar een overgangsperiode.

      In die periode is grondwateronttrekking mogelijk, behalve als de grondwaterstanden dieper zakken dan een vastgelegd niveau. In september 2022 bepalen de colleges wat dit niveau wordt en voor welke onttrekkingen dit geldt.
    3. Na de overgangsperiode is soms een Wnb-vergunning nodig als men grondwater wil onttrekken
      Dan geldt voor beregening van open agrarische teelten in de bufferzones de reguliere vergunningssystematiek: iedereen die grondwater wil onttrekken mét een kans op significant negatieve effecten op de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied, moet dáár een Wnb-vergunning voor aanvragen. Uitgezonderd van de Wnb-vergunningplicht zijn dan nog enkel de volgende situaties:
    • Als je vóór het onttrekken van grondwater kunt bewijzen dat het onttrekken géén significante schadelijke effecten heeft op Natura 2000-doelen.
    • Als er sprake is van ‘oude rechten’. Dit betekent overigens niet dat de ‘oude rechten’ altijd geldig blijven. Als de onttrekking zorgt voor een verslechtering van de omstandigheden in het Natura 2000-gebied mag het bevoegd gezag een vergunning intrekken of, als er (nog) geen vergunning is, degene die de activiteit uitvoert aanschrijven.

    In het kader van de wettelijke herziening van het Natura 2000-beheerplan beoordelen de provincies opnieuw of een algemene vrijstelling voor grondwateronttrekkingen mogelijk is: voor welke doelen en onder welke voorwaarden. Dit kan alleen als de grondwaterstanden in het Natura 2000-gebied op het vereiste peil zijn gebracht.

  • 6. Wat houdt de overgangsperiode in?

    De overgangsperiode duurt twee jaar en gaat in vanaf het definitieve besluit van de colleges van Gedeputeerde Staten van Noord-Brabant en Limburg in september 2022. Deze periode geeft agrarisch ondernemers de tijd om zich voor te bereiden op een bedrijfsvoering die minder of niet afhankelijk is van beregening. Én die samenwerkt met het natuurlijke water- en bodemsysteem.

    We werken aan een methode om tijdens de overgangsperiode beregening toe te staan. Zolang dit tenminste geen verslechtering van de Natura 2000-doelen veroorzaakt. Ook onderzoeken we of we een tijdelijk onttrekkingsverbod in kunnen stellen als er sprake is van grote droogte.

  • 7. Heeft het zin om minder grondwater te gebruiken voor beregening dan voorheen?

    Ja, in de overgangsperiode draagt het gebruiken van minder grondwater voor beregening bij aan een positief effect op de grondwaterstanden. Deze dalen dan minder snel/vaak onder het kritische niveau. Dit kan ervoor zorgen dat een (tijdelijk) verbod op de onttrekkingen minder snel aan de orde is. Overigens blijft een Wnb-vergunning noodzakelijk voor beregening.


  • 8. Wie hebben er ‘oude’ rechten om grondwater te mogen onttrekken?

    Het antwoord op deze vraag wordt juridisch nog verder uitgezocht voor het definitieve besluit in september 2022. Hier antwoord op geven is complex. Het gaat mogelijk om een vergunningen van meer dan 20 á 30 jaar geleden.

  • 9. Wat is het doel van het saneren van illegale onttrekkingen?

    Grondwaterputten zonder vergunning van het waterschap zijn niet toegestaan. Deze zullen worden opgespoord en gesaneerd. Illegale putten zijn niet alleen nadelig voor de natuur in De Peelvenen, maar ook voor de landbouw. De ene agrariër lijdt onder illegale andere gebruiker(s). Er ontstaat namelijk een daling van de grondwaterstand in omliggende percelen.
    Als er andere (veranderde) onderdelen afwijken van de huidige waterwetvergunning handhaven we daar ook op. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de voorschriften over maximale boordiepte of pompcapaciteit. Het is dan noodzakelijk om de situatie terug te brengen naar de status waar in het begin de vergunning voor is gegeven.


  • 10. Hoe gaan de provincies het planbesluit en de tijdelijke overgangsregeling handhaven?
    • Dit gaat de provincie verder uitwerken. Hierover wordt in september 2022 beslist.
    • Een goed uitvoerbaar toezicht en handhaving is een belangrijk onderdeel om de aanpak voor een tijdelijke overgangsregeling te bepalen.
  • 11. Mag er nog uit oppervlaktewateren beregend worden?
    Ja, als dit binnen de bestaande wet- en regelgeving gebeurt.
  • 12. Wordt er schade door het besluit gecompenseerd?

    Officieel zijn de provincies hier niet toe verplicht. Beide provincies gaan onderzoeken of er opties zijn voor een eventuele transitievergoeding bij significante schade.

  • 13. Wat is de relatie tussen het besluit over de beregening en de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA)?

    Het is inmiddels duidelijk dat het beheerplan van het Natura 2000-gebied specifiek op het punt van de vrijstelling van beregening van open teelten aangepast moet worden. Dit komt voort uit de uitspraak van de Rechtbank Oost-Brabant van 20 december 2018.

    Daarna gaan er 2 sporen lopen:

    • Spoor 1. Een overgangsperiode met een mogelijkheid tot een tijdelijk onttrekkingsverbod
    • Spoor 2. De ontwikkeling van een robuust water- en bodemsysteem

     

    Spoor 2 is onderdeel van de gebiedsgerichte aanpak Vitale Peel. Binnen deze gebiedsgerichte aanpak wordt onderzocht hoe op de lange termijn een toekomstbestendig water- en bodemsysteem tot stand kan komen dat zowel goed is voor de natuur als voor landbouw. Dit doen de provincies Noord-Brabant en Limburg samen met agrarische ondernemers en onder andere Waterschap Aa en Maas, Waterschap Limburg en Staatsbosbeheer. Het doel is ervoor te zorgen dat beregening straks niet meer nodig is. Daarnaast kunnen de waterschappen in samenwerking met agrariërs maatregelen voor de korte termijn nemen om meer water vast te houden in het gebied.

  • 14. Mag iemand de komende 2 jaar putten verplaatsen?

    Binnen de bestaande wet- en regelgeving is dat mogelijk. Zolang dit op grotere afstand is van het Natura 2000-gebied.

Reacties (1)

  1. Huub muijzers
    Liessel 18-06-2022 13:51 uur

    Mag ik straks nog beregenen op perceel eikenlaan 27 liessel

Reageer

Vul hier uw reactie in
Velden met een * zijn verplicht
  • Anti-spamvraag: 3-1=?

Reactiespelregels

  • uw reactie is openbaar en geplaatste reacties blijven maximaal 2 maanden zichtbaar;
  • wilt u antwoord stel dan een een vraag via ons contactformulier Icoon externe link;
  • reacties die kwetsend, onnodig grof of beledigend zijn worden verwijderd;
  • uw mailadres gebruiken we uitsluitend om u eventueel rechtstreeks te antwoorden;
  • reactie gever kan contact opnemenIcoon email link om reactie te laten verwijderen.